Het mysterie van het zelf (column)

Er is in het Fries de uitdrukking De tiid hâldt gjin skoft. Vroeger werd dit nogal eens door de dominee gezegd wanneer hij een einde wilde maken aan een huisbezoek en dan ook meteen opstond om weg te gaan. De tijd staat niet stil. De tijd neemt geen rust. De tijd gaat altijd maar door … Lees verder

Oppervlakte versus diepte (column)

Ergens schrijft de dwarse filosoof Wittgenstein “Het menselijk lichaam is het beste beeld van de menselijke ziel”.[1] Wittgenstein lijkt ermee te willen uitdrukken dat het een dwaling is de menselijke ziel te beschouwen als iets onzichtbaars, als een onzichtbare essentie die verborgen ligt onder de oppervlakte van ons alledaagse zijn. Het beleefde menselijke lichaam brengt de menselijke ziel tot uitdrukking, is de menselijke ziel-in-actie. Het is onzinnig om over een verborgen innerlijke essentie na te denken: “Mijn houding tegenover hem is een houding tegenover een ziel. Ik ben niet van mening dat hij een ziel heeft”, schrijft Wittgenstein nog. Het beleefde lichaam ís de ziel.

Lees verder

Mijn brein denkt niet, maar ik wel (boekbespreking)

Hoe zit het toch met de relatie tussen onze hersenen en ons bewustzijn? Zijn wij ons brein, zoals Dick Swaab ons met veel retoriek probeert te verkopen? Of heeft William James gelijk, en zijn onze hersenen eigenlijk de ontvangers van bewustzijn? Arie Bos, een Amsterdamse huisarts en docent wetenschapsfilosofie en neurofilosofie aan het UMC Utrecht, … Lees verder

William James over de onsterfelijkheid van de mens (boekbespreking)

Al eerder schreef ik uitgebreid over William James’ opstel over onsterfelijkheid, en dat ga ik hier niet herhalen. James verdedigt in zijn opstel tegenover de “productietheorie” (dat de hersenen bewustzijn voortbrengen) een “overdrachtstheorie” (de hersenen geven bewustzijn door, filteren het, zoals een glas-in-lood-raam het licht gefilterd doorgeeft) en is op die manier in staat om … Lees verder