Close

Het Janus-gezicht van het Pentagon ufo-rapport

Bron: Pixabay / Photovision

Onlangs schreef ik voor de website Ufozaken.nl een uitgebreid artikel over het recente ufo-rapport van het Pentagon. In dat artikel leg ik uit wat er in het rapport staat en waarom het rapport vanuit historisch oogpunt een doorbraak is voor de ufo-gemeenschap. Onlangs las ik echter een artikel van Diana Walsh Pasulka, dat mij de ogen opende voor de speciale status die het Pentagon-rapport nu lijkt te krijgen. Die status heeft namelijk een Janus-hoofd. Het Pentagon-rapport biedt een kans, maar vormt volgens Pasulka ook een grote dreiging.

Pasulka is een Amerikaanse godsdienstwetenschapper die o.a. het boek American Cosmic uit 2019 heeft geschreven, een bij het prestigieuze Oxford University Press uitgegeven boek over het ufo-verschijnsel en religie (waarin ze ook haar eigen bizarre ervaringen beschrijft; het boek is een aanrader, ofschoon ik qua wetenschappelijke theorievorming uiteindelijk wat dunnetjes vond). Recentelijk schreef Pasulka het artikel ‘With Release Of Pentagon Report, UFO Narrative Belief System Is Suddenly Supported By Military Witness Testimonies’ voor de website Religion Dispatches. Daarin gaat ze in op de functie en status van het Pentagon-rapport met betrekking tot het ufo-fenomeen. Dit artikel neem ik als uitgangspunt voor deze uiteenzetting.

Het ufo-fenomeen opgevat als religie

Het ufo-fenomeen kun je volgens Pasulka beschouwen als een religieus fenomeen. (Waarbij moet worden aangetekend dat ze ‘religie’ niet definieert.) Een religie baseert zich allereerst op de getuigenissen van bepaalde mensen met het transcendente. Die getuigenissen worden geloofwaardig geacht. Daarnaast zijn er allerlei teksten die rond die getuigenissen ontstaan. Die teksten legitimeren de getuigenissen, maar hebben ook een esoterische inhoud. Die inhoud van die teksten wordt weer onthuld (revealed) door (andere) getuigen.

Nu zijn ufo’s altijd gezien als louter getuigenissen. Ufo-onderzoekers hebben meestal niet meer dan de getuigenissen van de waarnemers. De betrouwbaarheid van mensen die zeggen dat ze ufo’s hadden gezien, kan meestal op geen enkele manier worden vastgesteld. Je vertrouwt getuigen of niet. Sceptici koesteren een notoir wantrouwen. ‘Ufo-gelovigen’ worden door hen vaak als te goedgelovig beschouwd. Ook de militairen die ufo’s zagen werden in eerste instantie belachelijk gemaakt, zo hebben ze toegegeven, wat ook de reden was waarom veel militairen niet langer melding wilden maken van waargenomen ufo’s.

Maar nu is daar ineens dat Pentagon-rapport. Dat rapport ondersteunt de meldingen van de militaire ooggetuigen en omdat het een officieel rapport is, verleent het gezag aan die meldingen. De meldingen worden ineens betrouwbaar geacht. Bovendien, zegt Pasulka, hebben veel van de militaire getuigen verklaard dat ze niet kunnen geloven dat de ufo’s/UAP’s die zijn waargenomen van aardse makelij zijn, gezien het bizarre gedrag dat deze dingen vertonen en dat onze kennis van de natuurwetten en technologie lijkt te tarten. In eerste instantie werd door sceptici ook de betrouwbaarheid van deze getuigen betwijfeld, maar het rapport maakt een al te stellige sceptische houding steeds minder geloofwaardig.

Met andere woorden: hoewel het rapport niet spreekt over ufo’s als buitenaardse voertuigen, doen de getuigen dat wel. En hun getuigenis krijgt door de tekst (lees: het Pentagon-rapport) een aura van betrouwbaarheid. Sterker nog: het Pentagon-rapport versterkt die betrouwbaarheid doordat er expliciet wordt opgeroepen tot het doen van meldingen. (Een van de aanbevelingen van het rapport is immers om een protocol op te stellen dat door alle geledingen van defensie kan worden gebruikt om meldingen op te vangen, zodat meldingen op dezelfde manier (bijvoorbeeld door middel van artificiële intelligentie) kunnen worden onderzocht op bepaalde overeenkomsten en patronen. Zo hoopt de Amerikaanse defensie meer inzicht te krijgen in het ufo-fenomeen.)

Het Janus-gezicht van het Pentagon-rapport

Dit is dus één kant van het Janus-gezicht van het Pentagon-rapport: het verleent een aura van betrouwbaarheid aan het ufo-fenomeen en in het bijzonder aan de militaire getuigen die de ufo’s hebben gezien. Dat het ufo-fenomeen vanwege dit rapport nu eindelijk serieus wordt genomen en uit de taboesfeer worden getrokken, is zeker winst. In het Ufozaken-artikel geef ik dan ook aan wat de historische significantie is van het Pentagon-rapport.

Maar dan de andere kant van het Janus-gezicht, zoals ook door Pasulka wordt aangegeven. Zij schrijft dat het ufo-rapport enerzijds een ‘safe haven’ heeft gecreëerd. Ufo’s waren altijd taboe en een bedreiging voor je (militaire of wetenschappelijke) carrière, maar door het Pentagon-rapport lijkt dat nu niet langer het geval. Maar dan:

Is it really suddenly okay to talk about UAPs? Closer examination of this question reveals that it is only okay to talk about certain sightings—those ensconced within a military framework, and new algorithms will make it easier for internet search providers to vet civilian generated UAP reports.

https://religiondispatches.org/with-release-of-pentagon-report-ufo-narrative-belief-system-is-suddenly-supported-by-military-witness-testimonies/

Het ufo-fenomeen is niet alleen voorbehouden aan militairen. Weliswaar werden vanaf pakweg de jaren 1950 de eerste ufo’s veelal waargenomen en gemeld door militairen die werkzaam zijn bij gevoelige militaire oefenterreinen en nucleaire testsites. Toch is het ufo-fenomeen als cultureel fenomeen in de afgelopen 70 jaar vooral beïnvloed door de getuigenissen van gewone burgers die ufo’s zagen, beweerden contact te hebben gehad met ufo’s en hun inzittenden, hoopvolle boodschappen ontvingen (in de jaren ’50) of juist (vanaf halverwege de jaren ’60) tegen hun wil werden meegenomen en onvrijwillig aan traumatiserende medische tests werden onderworpen.

De grote drive van de ufo-gemeenschap is dat het ufo-fenomeen erkend wordt als iets dat we serieus moeten nemen en dat nadere bestudering behoeft. En dat gaat weer terug op het verlangen van al die talloze burgers die een ufo-ervaring hebben gehad dat erkend wordt dat ze geen ‘ufo-gekkies’ zijn. Het lijkt er nu weliswaar op dat het Pentagon-rapport aan die erkenning bijdraagt. En zoals gezegd, het is mogelijk dat het rapport die uitwerking uiteindelijk zal hebben.

Dreiging van een nieuw taboe

Maar waar Pasulka in haar artikel vooral op wijst, is een dreiging: namelijk dat er een diepe kloof wordt gecreëerd tussen ‘betrouwbare’ en ‘twijfelachtige’ ufo-getuigenissen. Een kloof die enerzijds door het rapport verergerd kan worden, en anderzijds in de hand wordt gewerkt door de almachtige algoritmes van bijvoorbeeld techgigant Google. Een kloof die zal resulteren in een nieuw taboe.

Het risico bestaat namelijk dat ufo-waarnemingen alleen betrouwbaar worden geacht als de getuigenverklaringen kunnen worden onderbouwd door middel van militaire sensoren: bijvoorbeeld infraroodcamera’s, optische camera’s, satellietbeelden of radarbeelden. Bij het ontbreken daarvan – wat bij burgermeldingen veelal het geval is – kan een melding dan vrijwel direct worden weggezet als ‘onbetrouwbaar’ of ‘onverifieerbaar’ (waarbij die twee dan eigenlijk synoniem worden).

Dat laatste wordt versterkt wanneer Pasulka aangeeft dat Google heeft aangekondigd dat het een nieuw algoritme gaat implementeren dat bij bepaalde videobeelden gaat aangeven of het om betrouwbare of waarschijnlijk onbetrouwbare beelden zijn. Specifiek in het geval van ufo’s: als de beelden van militaire bronnen afkomstig zijn, worden de beelden als betrouwbaar aangemerkt, maar waarschijnlijk zal iedere video die van normale burgers afkomstig is als ‘onbetrouwbaar’ worden aangemerkt.

Om het voorgaande in godsdienstwetenschappelijke termen te smeden: vanwege een nieuwe heilige tekst (het Pentagon-rapport) wordt er ineens een extra laag aan clerici gecreëerd (defensie), die exclusieve toegang tot het ervaren van het transcendente hebben. Niet alleen zijn de clerici de schrijvers van de heilige tekst, maar die tekst legitimeert bovendien ook hun bestaan en functie. Die laag clerici schermt de toegang tot het transcendente af voor gewone gelovigen (de burgers). Gewone gelovigen krijgen alleen onder strikte voorwaarden (nl. als hun melding door militaire sensoren bevestigd kan worden) toegang tot het transcendente. Ze kunnen weliswaar claimen dat ook zij een mystieke ervaring van het transcendente hebben gehad (een ufo-waarneming), maar die ervaring wordt door de clerici niet erkend.

Deze structuur lijkt sterk op het rooms-katholieke geloof zoals dat vóór Vaticanum II werd gepraktiseerd en waar de Reformatie zich terecht tegen verzette (overigens ook weer met allerlei kwalijke gevolgen van dien, maar dat terzijde). Het creëert namelijk een elite die ‘in the know’ is, die een esoterische kennis van zaken omtrent het transcendente heeft die ontbreekt bij de gewone gelovigen. De clerici vormen bijgevolg de ‘echte’ Kerk, de gelovigen slechts een ‘volkskerk’ met alle uitwassen en bizarre claims die daarbij horen.

Conclusie

Met andere woorden: het Pentagon-rapport neemt enerzijds een deel van het taboe weg dat al zo’n 70 jaar lang op het ufo-fenomeen rust. Het rapport concludeert immers dat ufo’s werkelijke fenomenen zijn, dat het waarschijnlijk om technologie gaat waarvan tot op heden de herkomst nog onbekend is, dat ufo’s een bedreiging vormen voor het luchtverkeer en wellicht voor de veiligheid van het Amerikaanse luchtruim als geheel, en dat ufo’s nadere bestudering behoeven. Maar de ufo’s waar in het rapport over gesproken wordt, zijn de ufo’s die door militairen worden gemeld. Die meldingen worden als betrouwbaar geacht.

Waar Pasulka dus de vinger op legt, is dat het gevaar reëel is dat in de toekomst ufo-meldingen van gewone burgers helemaal niet meer serieus worden genomen en dat bijvoorbeeld de algoritmen van techgiganten als Google het taboe op burgermeldingen alleen maar zullen versterken. Ik zeg niet dát het zo zal gaan, maar ik ben het met Pasulka eens dat het wel zo zou kúnnen gaan. Dat het rapport een averechts effect zou kunnen hebben ten opzichte van wat veel ufo-geïnteresseerden verwachten. Het zou tot een nieuw taboe kunnen leiden dat door het Pentagon-rapport gecreëerd én gelegitimeerd wordt. Een taboe dat bovendien de argwaan jegens diegenen die de esoterische waarheid over ufo’s lijken te bezitten, alleen zal vergroten en daarmee allerlei kwalijke samenzweringstheorieën nog veel verder in de hand werkt.


Vind je mijn blogs de moeite waard? Zo ja, zou je dan misschien een kleine bijdrage willen overwegen?

Mijn weblog bestaat al sinds 2005. Met veel plezier schrijf ik in mijn eigen tijd en op eigen kosten recensies en andere blogbijdragen. Echter, de kosten van o.a. webhosting lopen ieder jaar verder op. Ik zou graag frequenter content posten en denk er ook aan om andere initiatieven te ontwikkelen (bijvoorbeeld een podcast of meer interviews). Maar zonder financiële steun wordt het allemaal erg moeilijk.

Mocht je willen doneren, dan kan dat hier: https://tasmedes.nl/doneren/

Alvast ontzettend bedankt voor je steun!

– – Taede Smedes

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit: