Een dag later… (column)

Op het moment van schrijven is de uitslag van de verkiezingen voor de Tweede Kamer nog niet definitief. De stemmen worden nog geteld. Toch tekenen zich contouren af. De VVD lijkt te hebben gewonnen, met 33 zetels. Daarmee troeft deze partij de PVV van Geert Wilders af, die lijkt te blijven steken op hooguit 20 zetels. Daarna volgen CDA (met 19), D66 (ook 19) en daarna volgt de rest. De VVD wordt in de media als ‘winnaar’ afgeschilderd. Maar een dag later kun je je afvragen: wie heeft er nu eigenlijk gewonnen? Hoe zal de uitslag van gisteravond over enkele jaren in de geschiedenisboeken beschreven worden? 

Rutte zette zich in zijn speech af tegen Wilders en zei dat de kiezer ‘de verkeerde soort populisme’ had afgestraft, waarmee hij direct de vraag oproept: bestaat er dan ook zoiets als een ‘goede soort’ populisme? Heeft de rede over het populisme gezegevierd? Nee, zeker niet!

Weliswaar is de PVV niet de grootste partij gewonnen, maar wel de tweede en groeit met 5 zetels. En de VVD heeft in zekere zin niet gewonnen, maar verloren, want verliest 8 zetels. Ook het CDA heeft gewonnen, 6 zetels erbij.

Ik ben zeer ambivalent over deze uitslag. Goddank is Geert Wilders niet de grootste geworden. Maar hij heeft gisteravond wel gewonnen. Want wie de campagnes de afgelopen weken heeft gevolgd, heeft toch kunnen zien hoe zowel de VVD als het CDA steeds radicaler en populistischer werden.

En denk ook aan de populistische partijen Denk (3 zetels) en de Partij voor Democratie van Thierry Baudet (2 zetels). Beide partijen komen nieuw in de Kamer.

Je kunt de uitslag dus ook zo lezen: het populisme heeft gisteravond met overweldigende meerderheid een plaats in de Tweede Kamer weten te bemachtigen. Populisme is niet langer een uitwas, het is normaal geworden.

Rutte die vaststelde dat de kiezer de stabiliteit van het afgelopen regeringsbeleid heeft beloond, heeft het gewoon mis. Want de VVD heeft verloren, maar liefst 8 zetels. En de andere regeringspartij, de PvdA, is gedecimeerd van 38 naar 9 zetels (29 zetels verlies!).

Je kunt dus de uitslag ook zo lezen: de kiezers hebben het afgelopen regeringsbeleid keihard afgestraft. Echter, omdat Rutte een populistische toon opzette en bovendien nog een mazzeltje meekreeg vanuit Turkije (de diplomatieke rel over de uitgezette minister), kon hij het verlies voor zijn partij weten te beperken.

Hoe je het ook wendt of keert, het populisme heeft gewonnen, en daarmee blijkt Geert Wilders achterlangs toch echt de grote winnaar te zijn.

Toch is er ook hoop.

GroenLinks heeft flink gewonnen, de Partij voor de Dieren ook, evenals D66. Dit zijn partijen die toch (ook) flink inzetten op klimaat en duurzaamheid, het zijn partijen die nog idealen koesteren. En daar kun je ook de Christenunie bij rekenen (die lijkt vast te zitten op 5 zetels).

Je kunt dus de uitslag ook zo lezen: vanaf vandaag zit er ineens een ‘groene golf’ in de Kamer. Dat geeft zeker hoop, want dat betekent dat de VVD flink tegengas zal krijgen en de klimaatproblematiek serieus zal moeten nemen. Als deze ‘groene’ partijen hun onderlinge verschillen durven te overstijgen en elkaar de hand durven reiken. In samenwerking schuilt de kracht, synergie in plaats van fragmentariserende polarisatie.

Nog is niet alles verloren…

Aanvulling 1: lees ook deze analyse door Martin Sommer in De Volkskrant.

Aanvulling 2: En hier vond ik zojuist nog een stuk van Micha Wertheim voor Vrij Nederland waarin ook hij beargumenteert dat populisme al lang de norm is geworden.

2 thoughts on “Een dag later… (column)”

  1. Martin Sommer in de Volkskrant: “Het regeringsbeleid is keihard afgestraft en het land is rechtser geworden.” Heeft dat met elkaar te maken, dat Sommer het zo achter elkaar zet?
    Het regeringsbeleid is keihard afgestraft, omdat het rechts was. Bij de vorige verkiezingen was het de vraag of er over links of over rechts geregeerd zou worden: anders was die tweestrijd Samson–Rutte niet te begrijpen. Daarna ging Samson onmiddellijk met Rutte regeren, en ik kan onmogelijk in het gevoerde beleid iets van de PvdA terugvinden. De bezuinigingen in de zorg en het sluiten van verzorgingstehuizen zijn uitgevoerd door een PvdA staatssecretaris – de VVD minister hield zich in de luwte. Net als alle sores op het spoor voor de PvdA staatssecretaris was, en de VVD minister wegen opende. De flexwet zorgde niet voor meer vaste banen. Er zijn te weinig huurhuizen gebouwd die een betaalbare huur hebben, maar er moest wel geld van de woningcorporaties naar de staat. De mensen in Groningen krijgen geen cent van de NAM en het Rijk. Als je hoort wat mensen beweegt, dan willen ze vaste banen, betaalbare huizen, meer thuiszorg, en verzorgingstehuizen als 4 jaar geleden, en ruimhartige vergoeding door de staat voor aardbevingsschade. Die wensen worden als ‘populisme’ weggezet. Als je de krant leest dan weet je dat Wilders eerder de stok is om Den Haag mee te slaan dan dat hij serieus genomen wordt door zijn kiezers. Ik kan dit in Trouw, NRC en Volkskrant lezen. In plaats een discussie over deze punten krijgen we gedada over ‘identiteit’ in de verkiezingscampagne.

Comments are closed.