Close

De kosmos als heilige ruimte? Een essay over de mens

We zijn een deel van de kosmos. Als zodanig kan ‘de kosmos’ nooit aan ons als een ding verschijnen. Wel zijn wij in staat om over onszelf en over de kosmos na te denken. Vanuit natuurwetenschappelijk en filosofisch opzicht is er geen enkele reden om de mens centraal te stellen. Maar in de mens is de kosmos wel tot zelfbewustzijn gekomen. Dat schept verantwoordelijkheid.

(Bron: afbeelding van Free-Photos via Pixabay)

Terwijl ik deze woorden schrijf, luister ik naar muziek van Steve Roach, een Amerikaanse muzikant die met behulp van synthesizers en computers ambient muziek maakt: muziek die je op de achtergrond kunt beluisteren terwijl je met andere dingen bezig bent. Mij helpt die muziek om de geluiden van de straat weg te houden, zodat ik me beter kan concentreren op de taak die ik me heb gesteld, namelijk een artikel schrijven over de kosmos als heilige ruimte en over de vraag of onze kosmos een samenhang heeft.

Wat is muziek? Muziek bestaat uit verschillende, op elkaar volgende geluiden of tonen die een zekere samenhang hebben. Sommige tonen vormen een melodie, andere tonen vormen een harmonische achtergrond waartegen de melodie afsteekt. Alle tonen hebben een ritme en samen vormen ze een structuur, een samenhang. Die samenhang is onbeschrijfelijk, die kun je alleen ervaren door naar de muziek te luisteren.

Muziek heeft iets mystieks. Muziek is een buitengewoon interessant fenomeen, temeer omdat muziek niet bestaat! Muziek is geen onderdeel van onze fysieke werkelijkheid. Geluid daarentegen wel. De filosoof Roger Scruton schrijft: ‘Als je muziek zoekt in de orde der natuur zal je haar niet vinden. Natuurlijk zal je geluiden vinden, dat wil zeggen losse vibraties in de regel veroorzaakt door menselijke activiteit, die het gehoor van degenen die ernaar luisteren binnengaan, maar je zult geen enkele van de kenmerken vinden die muziek typeren’.

Geluid bestaat, muziek bestaat niet. Muziek ontstaat pas wanneer onze hersenen zich ermee gaan bemoeien. Door onze hersenen worden fysieke processen omgevormd tot het verschijnsel dat we ‘muziek’ noemen. Zonder menselijke hersenen is er geen muziek. Mijn kat luistert niet naar muziek. Zij hoort misschien een kakofonie van geluiden terwijl ik naar een cd van Queen luister. De samenhang die ik waarneem in en als muziek, hoort zij niet. De gitaarsolo’s van Brian May en de eigenzinnige stem van zanger Freddy Mercury zijn aan haar niet besteed.

Laten we van muziek eens een reuzensprong maken naar de kosmos…

Lees HIER verder…

(Dit artikel, dat nu op de website van Theologie.nl staat, verscheen eerder in Herademing no 4, 2020.)


Vind je mijn blogs de moeite waard? Zo ja, zou je dan misschien een kleine bijdrage willen overwegen?

Mijn weblog bestaat al sinds 2005. Met veel plezier schrijf ik in mijn eigen tijd en op eigen kosten recensies en andere blogbijdragen. Echter, de kosten van o.a. webhosting lopen ieder jaar verder op. Ik zou graag frequenter content posten en denk er ook aan om andere initiatieven te ontwikkelen (bijvoorbeeld een podcast of meer interviews). Maar zonder financiële steun wordt het allemaal erg moeilijk.

Mocht je willen doneren, dan kan dat hier: https://tasmedes.nl/doneren/

Alvast ontzettend bedankt voor je steun!

– – Taede Smedes

%d bloggers liken dit: