Recensie "Evolutie, cultuur, en religie" in NWT – een blunder?

Het is een wijze les om nooit in te gaan op recensies als je zelf de auteur bent. Toch denk ik dat je als er werkelijk een blunder begaan wordt, je als auteur (en in dit geval ook redacteur) wel eens kritisch mag zijn op het leesvermogen van recensenten. Geen enkele recensent is feilloos (en dat heb ik uit ervaring, aangezien ik zelf ook ontzettend veel recenseer). Fouten zijn mogelijk. Maar toch.

In NWT Magazine van deze maand (maart) staat een korte bespreking of signalering van de bundel onder redactie van Palmyre Oomen en mijzelf, "Evolutie, cultuur, en religie" die eind vorig jaar verschenen is. De recensie is online HIER te vinden. De tekst leest alsvolgt:

Botsen de evolutietheorie en het christelijk geloof? Welnee, stellen theologen, filosofen en één wetenschapper in Evolutie, Cultuur en Religie. Theoloog, filosoof en medesamensteller Taede Smedes vat in zijn bijdrage die gedachte het best samen. Hij stelt dat een dergelijk conflict onmogelijk is, omdat geloof en wetenschap per definitie een andere ‘taal en grammatica’ kennen.

Lekker leesvoer is het boek echter niet. Als Smedes bijvoorbeeld zijn punt aanschouwelijk probeert te maken, komt hij niet verder dan metaforen als ‘wetenschap en geloof leveren ons verschillende kaarten van hetzelfde terrein’ en een uitleg over overlappende ‘semantische velden’ van woorden die een ‘open plek’ creëren waarvoor een beschrijving ontbreekt, omdat er niet zoiets is als een ‘metataal’. Een concretere uitleg ontbreekt helaas.

Opvallend genoeg staat het boek vervolgens wél vol voorbeelden waarin de ‘conflictthese’ nog altijd zeer actueel lijkt. De conclusie dat de lovenswaardige filosofische ideeën van de auteurs niet verder reiken dan de spreekwoordelijke ivoren toren van het intellectuele debat, ligt daarmee voor de hand.

Dat een conflict onmogelijk is, zeg ik helemaal niet. Maar dat terzijde. Wat mij stoort is met name de laatste alinea. Dat het boek vol voorbeelden staat van de conflictthese, is gewoon pertinent onwaar. Voorbeelden van de conflictthese worden even genoemd in de inleiding en in het begin van mijn eigen hoofdstuk, maar de andere auteurs gaan er verder nauwelijks tot niet op in. De conclusie die de recensent vervolgens trekt, slaat helemaal nergens op. Hoezo ligt de conclusie dat de posities van de auteurs "niet verder reiken dan de spreekwoordelijke ivoren toren van het intellectuele debat" voor de hand? Waaruit volgt die conclusie? Uit de voorgaande zin? Dan begrijp ik de conclusie niet. Uit de hele voorgaande recensie? Hij verwijst slechts naar één artikel van één van de auteurs. Ook dan begrijp ik de conclusie niet. Er zit dus een logische sprong tussen betoog en de conclusie, een sprong die ik niet kan volgen. Maar wel een conclusie die het boek vervolgens (vooral voor de snelle lezer) lijkt af te serveren. 

Nee, ik vind deze recensie eigenlijk een blunder, en dat is jammer.