Over de tactiek van sommige Nederlandse ID-aanhangers

Volgende week wordt in Lisse een lezing gehouden over Intelligent Design. Gaat het hier om een onschuldige lezing, door een expert op het gebied van biologie en ID? Of is er met deze lezing meer aan de hand? Taede Smedes, godsdienstfilosoof en theoloog en gespecialiseerd in de interactie van theologie en natuurwetenschap, vermoedt het ergste.

HILLEGOM – In de Verenigde Staten is er de laatste jaren veel ophef geweest over Intelligent Design. Het is met name de sociaal-culturele pool van de ID-beweging die voor veel onrust zorgt. Deze pool wil ID vooral als ideologie verspreiden om zo de Amerikaanse samenleving te hervormen naar een evangelicaal-christelijk moreel ideaal. ID is het instrument om deze ideologie te implementeren. Juist door ID als wetenschappelijke theorie op te voeren, hopen ID-aanhangers dat het onderliggende (christelijke) gedachtengoed van ID de samenleving zal doordesemen om zo een nieuw christelijk-moreel bewustzijn tot stand te brengen.

Is zoiets ook in Nederland aan de orde? Ik ben er niet van overtuigd dat Nederlandse ID-sympathisanten als Cees Dekker en Ronald Meester een achterliggende evangelicaal-christelijke en morele ideologie proberen te implementeren in de Nederlandse samenleving. Toch blijken er wel degelijk ID-aanhangers in Nederland te zijn die hun best doen Nederland te hervormen in de richting van ID-idealen. Een voorbeeld hiervan is dr. Evert van der Heide.

Gisteren ontvingen we De Weekendkrant die in Hillegom en omgeving wordt verspreid. Hierin werd een lezing aangekondigd van dr. E. van der Heide, wetenschappelijk gepromoveerd chemicus, over de vraag “Hoe zit het nu eigenlijk met Intelligent Design?” De lezing wordt alsvolgt aangekondigd:

“Als een van de weinigen in ons land (!) volgt hij de discussie over het wel/niet bestaan van een intelligente ‘ontwerper’ op wetenschappelijk niveau en heeft daarover ook gepubliceerd. … Probleem is dat we als argeloze lezers van krantenartikelen ons geen goed beeld kunnen vormen van deze discussie. Intelligent Design is als wetenschappelijke theorie (!) al moeilijk te begrijpen en de evolutietheorie is ook niet meer zo simpel als vroeger. … Hoe zat het ook al weer met de uitgestorven dinosauriërs, met de Ark van Noach (!), met de afstamming van de apen (of waren het toch de cavia’s?), het ontstaan van leven den hoe moderne gen- en dna-technieken worden gebruikt om wetenschappelijke feiten vast te stellen, enzovoort.” (Bron: De Weekendkrant, 11 november 2006, p. 13)

(De lezing zal plaatsvinden op donderdag 16 november, om 20.00 uur in de Grote Kerk aan de Heereweg/Vierkant in Lisse.)

Van der Heide doet blijkbaar nogal moeite om zich hier als een expert op het gebied van ID te profileren. Hij stelt zich op als ‘een van de weinigen die zich in Nederland met de discussie op wetenschappelijk niveau bemoeien’, een bewering die stellig onwaar is. Maar wie is deze meneer Van der Heide? En is hij werkelijk een expert? En heeft hij echt gepubliceerd over deze zaken om met recht als expert genoemd te kunnen worden?

Wie op Google zoekt, vindt al gauw dat Van der Heide een chemicus is en werkzaam bij het Shell Research and Technology Center in Amsterdam. Voor veel mensen die niet gestudeerd hebben, klinkt dit wellicht indrukwekkend in de oren. Hij heeft zijn medewerking verleend aan het ID-symposium van de Evangelische Hogeschool Amersfoort op 28 oktober 2005 (zie http://www.vergadering.nu/leesmap20050819ehsymposium-id.htm). Wat betreft zijn publicaties: op internet kan ik alleen een aantal krantenartikeltjes van zijn hand vinden (bijvoorbeeld http://amsterdam.rkstudentenpastoraat.nl/?n=204 en http://www.nd.nl/htm/dossier/geloof_en_wetenschap/artikelen/050701a.htm), maar geen substantiële publicaties. Dat in het krantenartikel van De Weekendkrant aan de Ark van Noach wordt gerefereerd, doet bij mij echter allerlei alarmbellen rinkelen. Immers, de Ark van Noach is één van die bijbelse verhalen die door middel van een letterlijke bijbellezing meestal tot een historische gebeurtenis wordt gemaakt. Veel creationisten hebben pogingen ondernomen om de historiciteit van het zondvloedverhaal en de Ark van Noach te bewijzen – tot nog toe tevergeefs. Is Van der Heide dus een onschuldige speler in het debat? Of hebben we hier met iemand van doen die zijn creationistisch gedachtengoed middels de ID-discussie probeert te profileren? Het blijkt dat laatste te zijn. Op een pagina, waarin wordt opgeroepen om Peter Scheele, de creationistische auteur van Degeneratie, financieel te ondersteunen om een volgend creationistisch boek te schrijven, wordt Van der Heide opgevoerd als een ‘medewerker’ van Scheele en iemand die creationistische publicaties op zijn naam heeft staan (zie http://members.chello.nl/~a.hekstra2/Sponsor%20Peter%20Scheele.htm). De oproep van deze stichting is anti-wetenschappelijk van aard: “Als u van mening bent dat het belangrijk is dat de bijbel als een historisch betrouwbaar boek gezien blijft worden, juist óók als het om de scheppingsgedachte gaat, én als u van mening bent dat de wetenschappelijke claims van het tegendeel rammelen, help ons dan!” Bovendien heeft Van der Heide een boekje geschreven over creationisme getiteld “Toevallig niet: De vijfde internationale conferentie over creationisme” (zie hier voor meer info: http://www.vergadering.nu/boekheidetoevallig.htm en http://www.medema.nl/?item=toonobject&id=2214).

Van der Heide als ID-aanhanger (wat vrij sterk uit zijn hierboven genoemde artikelen op internet naar voren komt) is dus iemand die naar de creationistische pool in het spectrum neigt. De indruk van creationisme wordt nog eens versterkt doordat Van der Heide gestudeerd heeft aan de Evangelische Hogeschool Amersfoort (zie hier: http://www.eh.nl/concept/site.php?pg=111). De EH staat bekend om haar creationistische uitgangspunten. Willem Ouweneel, zelf ooit overtuigd creationist, heeft sterk zijn stempel op deze school gedrukt. (Ouweneel was bovendien één van de sprekers op het EH congres over intelligent design.)

Is Van der Heide een expert op het gebied van de wetenschap achter ID, met name biologie? Hij beweert dat in ieder geval, volgens het krantenartikel van De Weekendkrant. Maar is dat ook zo? Een expert zou mijns inziens een (evolutie)bioloog moeten zijn of tenminste dezelfde gedegen kennis moeten tentoon spreiden als een bioloog kan doen. Maar neem nu eens dit citaat:

“Ten tweede vormt de schoonheid, die we om ons heen zien, een bewijs voor een Ontwerper. Charles Darwin voorzag dit al toen hij een pauwenveer zag: ‘Het zien van een veer in de pauwenstaart, als het mijn blik vangt, maakt dat ik mij onpasselijk voel!’ Deze schoonheid kan niet toevallig zijn ontstaan, omdat het toegevoegde schoonheid is. Schoonheid, die geen direct verband heeft met de functie, kan alleen maar door een ontwerper zijn toegevoegd. Het zingen van vogels, die vaak tot uitzonderlijke muzikale prestaties komen en de menselijke stem zijn andere voorbeelden van deze toegevoegde schoonheid. Zij kunnen onmogelijk met de evolutietheorie verklaard worden.” (Bron: http://www.zoektocht.net/bladen/artikel34.html)

Uit
dit citaat blijkt reeds dat Van der Heide van evolutiebiologie geen kaas heeft gegeten. Wie maandagmiddag 6 november bij de evolutiemiddag van het KNAW aanwezig is geweest, zou dit citaat van Van der Heide met één gebaar als onzin van tafel kunnen vegen (zie de samenvatting van deze middag door Gert Korthof:
http://evolutie.blog.com/1233060/). Het blijkt namelijk dat de pauwestaart wel degelijk een functie heeft, namelijk het aantrekken van vrouwtjes voor de voortplanting. Van der Heide is dus duidelijk geen expert op het gebied van evolutiebiologie. Het is duidelijk dat hier een evangelicaal aan het woord is, die sterk lijkt te neigen naar creationistische denkbeelden, en die ID aangrijpt als een instrument om het evangelicale gedachtengoed te verspreiden.

Het lijkt heel onschuldig – wie het krantenartikel van De Weekendkrant leest, denkt dat we hier van doen hebben met iemand die veel van de achtergronden van ID afweet. Een interessante lezing dus. Maar vermoedelijk zal ook Van der Heide door middel van sterke retoriek de wetenschappelijke onkunde van zijn kerkelijke publiek gaan uitbuiten door hen te overladen met ‘bewijzen’ tegen de evolutietheorie die het gelijk van ID zouden moeten aantonen…

En zo wordt ID en in het kielzog daarvan creationisme opnieuw een wetenschappelijke allure verleend, die volstrekt ongepast is en zowel wetenschap als geloof/theologie veel kwaad berokkent. De kerken verenigd in de Protestantse Kerk Nederland (PKN) zouden zich ver van deze praktijken verwijderd moeten houden.

(P.S. Helaas ben ik zelf verhinderd om zelf de lezing in Lisse te bezoeken.)

5 thoughts on “Over de tactiek van sommige Nederlandse ID-aanhangers”

  1. De lezing is niet op de website van de PKN in Hillegom te vinden. (Of kijk ik verkeerd?). De kerk kan ook afgehuurd zijn door een wat obscure club; maar dat is nooit direct duidelijk.
    De PKN ter plaatse zal wel een maandblad hebben; dat is ook een geschikt forum voor een ingezonden brief. Een moeilijkheid is misschien dat de redactie van een dergelijk maandblad gauw de neiging heeft om alles wat op controverse lijkt te vermijden.
    De PKN is zo’n onbestemd conglomeraat dat er op dit gebied geen beleid bestaat. Voor zover ik heb kunnen nagaan is er bv in het Centraal Weekblad nooit aandacht aan besteed. Maar de EO heeft wel een strategie m de PKN in te pakken…

  2. Hallo Gerdien,
    Je hebt gelijk – want het gaat om de Hervormde Kerk van Lisse. Hier kun je de lezing aangekondigd vinden, zie HIER.
    Ik heb overigens een e-mail over deze kwestie naar de Hervormde Kerk Lisse gestuurd.
    Verder heb ik vanmorgen de PKN in Utrecht gebeld. Ik was benieuwd of er ooit vragen omtrent creationisme en ID waren opgekomen die tot een officiële positiebepaling van de PKN hebben genoopt. Dit bleek niet het geval te zijn. De persvoorlichter meldde me dat de synode het “blijkbaar niet nodig gevonden heeft” om op officieel synodaal niveau over de toenemende invloed van creationisme en ID in Nederland te vergaderen en een standpunt in te nemen. Verbijsterend!
    Groetjes,
    Taede

  3. Hallo Taede,
    Misschien maar goed ook? Als de Bond en de evangelicalen een meerderheid in de synode hebben (?) …. en daar raak ik wel bang voor. Met dat eindeloze gedram van de bond over de formaliteiten van samenvoeging heeft de midden-orthodoxie veel invloed ingeleverd.
    De synode gaat toch de kool en de geit sparen als ze al iets opmerken: een pro-science standpunt is eigenlijk niet te verwachten.
    Groeten,
    Gerdien

  4. Naast de zeer terechte opmerkingen aan het adres van de (blijkbare demonstratie van ) onwetendheid van deze artikelpleger en over “de schoonheid van pauwenstaarten ” en pauwenogen en de evolutionaire verklaring ervan ….
    Toch nog eventjes Dr. E. van der Heide die volgende passus schreef :
    (citaat )
    “Schoonheid, die geen direct verband heeft met de functie, kan alleen maar door een ontwerper zijn toegevoegd.”
    Sta me toe hier eventjes op door te bomen
    ( Ook al in de stille hoop dat men hier kan gaan discussieren over zulke zaken als toegevoegde “schoonheid ” , schoonheids-beleving en allerlei gevoelswaarden die zin geven aan het leven …. etc ) =
    Veel bloemen en planten worden door veel mensen( binnen een bepaalde cultuur algemeen )als schoon en /of uitzonderlijk mooi ervaren ….Voorbeelden zijn rozen ,orchideeen , toverhazelaars en platanen ….
    Andere mensen vinden erg veel “mooie “planten en bloemen concurenten van hun akkergewassen en bezien ze als onkruid( bijvoorbeeld de erg” mooie” klaprozen , korenbloemen , boterbloemen , de bolderik , de reusachtige en “erg mooie “maar stinkende raflesia’s etc .. ….)
    Deze planten en bloemen zijn evolutionair ” mooi “geworden , omdat hun bestuiving afhankelijk werd van met hen co-evoluerende insecten ….
    De toegevoegde “schoonheid” die de mens in deze “schepselen ” bewonderd , is wel degelijk functioneel ; het bevorderd doodeenvoudig het voortplantingssucces door de aanmaak en “ontwikkeling ” van fertiele afstammelingen ….
    Bovendien worden ze nu ook door mensen verder selectief gekweekt om hun ( door de mens “subjectief” ervaren ) esthetische eigenschappen …
    Dat gebeurt trouwens ook met dieren zoals vissen ,duiven ….
    De eigenschap ” mooi”( in de ogen van de mensen ), leidt zelfs tot het voortplantings en verspreidingssucces van veel van deze planten …
    Ze worden zelfs door de mens voorzien van voedingsstoffen , behandeld tegen ziekten en hun predatoren en parasieten ( bijvoorbeeld worden “mooie” en “nuttige ” planten beschermd tegen herbivore wilde en tamme dieren zoals evers , zevenslapers , eikelmuizen , bladluizen en konijnen : die worden de toegang tot die plantenstandplaatsen onmogelijk gemaakt …)
    Er bestaan planten en dieren die in het wild al zijn uitgestorven maar nog steeds verder bestaan in hun “gekweekte “afstammelingen ; /overigens niet alleen om hun “esthetische” waarde
    DE BOLDERIK
    … is een goed voorbeeld van een ( giftig en schadelijk ) onkruid/sierplant die alleen kans op overleven heeft( in zijn huidige staat van gedeeltelijk geoptimaliseerde adaptatie aan zijn voorouderlijke en huidige biotoop )door haar ” esthetische “toegevoegde waarde die ze bezit voor mensen
    (plaatje )
    http://www.morgenster-zaden.nl/images/bolderik.jpg
    1.- de erg mooie bolderik / agrostemma githago is bijna verdwenen uit de inheemse korenvelden
    (plaatje )
    http://jardiniere.net:8080/imagesplante-a/Agrostemma%20gracilis%20Queen%20Mixed.jpg
    2.-; zuivere afstammelingen ervan en hybrieden en of verwanten van deze soort ( hierboven agrostema “gracilis ” ) worden echter duchtig verder gekweekt in siertuinen en haar (giftige het graan verpestende ) zaden zijn in allerlei zaaigoedwinkels voor siertuinen , te vinden
    Een bijzonderheid is dat deze ” wilde” eenjarige akkerplant ( op de rode lijst ) zich evolutionair ( sinds het begin van de granenteelt ) heeft aangepast aan het groeien op een “bewerkte en met granen ingezaaide grond ” en zelfs moet gekneusd ( zoals bijvoorbeeld in verontreinigd onzacht behandeld zaaigoed of door omploegen gebeurt ) worden vooraleer te kunnen ontkiemen ….
    Het “mooie” van vogelzang is ook al niet voor het zintuigelijke plezier van de mens toegevoegd … Vogels zingen om wijfjes te versieren( zoals elke kanarie-liefhebber weet ) /te lokken en om hun territorium af te bakenen en concurenten af te schrikken
    Zingende merels zetten andere merels aan een wedstrijd lok-zingen en imponeren
    te beginnen zoals op menige lente en zomeravond kan worden vastgesteld …
    Veel vogelgezang is zelfs luider en hoger van toon geworden in stedelijke gebieden
    omdat ze met hun functionele zang boven het toegenomen verkeers -industrie- en recreatief lawaai moeten kunnen blijven uitkomen …
    Bovendien leren ze van elkaar een paar zangtruken —> mussen ( passer domesticus)tsjilpen anders in het noorden van nederland dan in midden frankrijk
    Ze zingen met verschillende dialekten en sommige volgens imiteren zelfs machines (papegaaien , ekster en roeken bijvoorbeeld ) wat men bezwaarlijk
    “aangename zang” kan noemen
    SCHOONHEID is in het oog van de bewonderaar …
    Muziekuitvoeringen van ” grote ” komponisten zijn slechts ” mooi en groots” in hun eigen cultuurgebieden …
    Ooit woonde een chinese musicus een concert bij ; het “mooiste ” vondt hij het moment waarbij de orkestleden de instumenten “stemden” vlak voor de uitvoering
    Overigens vinden veel europeanen de zeer ingewikkelde en uiterst gesofistikeerde uitvoeringen en proeven van afrikaanse polyrithmiek ; “enerverend
    lawaai … ”
    “Schoonheid ” is altijd een selectiecriterium dat berust op een zintuigelijke ervaring die als “aangenaam ” wordt ervaren en vooral de “bewonderaar ” aantrekt ….
    De producenten van schoonheid ( zelfs als het menselijke kunstenaars betreft ) gebruiken het gewoon als een strategie die de ” fitness ” bevorderd
    Kunstenaars verdienen er hun dagelijks ” brood” soms mee , maar ze hebben over het algemeen ook betere toegang tot de andere sexe dan de niet-kunstenaars …zelfs als ze arme sloebers en bohemiens blijven
    (voorbeeld –> Picasso / Modigliani etc …om van musici nog maar te zwijgen )
    mvg

Comments are closed.