Council of Europe report: The Dangers of Creationism in Education

Breaking news, 26 June: The creationism report has been sent back to the committee for revision! It will not be discussed until October 2007.

For Dutch readers, click HERE.


Read the full story (with links) here:

The declaration of the Committee for Culture, Science and Education can be found here:

The verbatim of the meeting can be found here:


Aanvulling, 20 juni: Ik heb zojuist bericht gekregen dat mijn onderstaande reactie (en de research-artikelen die ik erbij had gevoegd) zijn doorgestuurd naar het secretariaat van “the Committee on Culture, Science and Education”, en dat ik een spoedige reactie kan verwachten.


Below is my extensive response to the recent report The Dangers of Crationism in Education published by the Parliamentary Assembly of the Council of Europe. The report can be downloaded here.

The letter is posted just as it is sent on June 19 (I have written most of it on June 18). I did not have the time to extensively re-read the letter, so there may still be mistakes. After I sent the letter, I noted regrettably there is at least one mistake in the letter (an omission of literature in the remark on B48).


Hillegom, the Netherlands, 18 June 2007

To whom it may concern,

Allow me to briefly introduce myself. My name is dr. Taede A. Smedes. I am a scholar in philosophy of religion and a (Protestant) theologian by training. I am specialized in the interaction in science and religion, and have published on topics such as creationism and Intelligent Design, determinism and divine action, technology and theological anthropology, and methodological issues underlying the interaction of science and theology. I have publications in renowned international journals, a number of book chapters, and I have written two books on the interaction of science and religion. I have worked at the Faculty of Theology of Groningen University, the Faculty of Theology of Leiden University, and in September 2007 I start a research position as a fellow at the Faculty of Theology of the Katholieke Universiteit Leuven, Belgium.

Recently, the Parliamentary Assembly of the Council of Europe published a report, Doc. 11297, published June 8, on The dangers of creationism in education. At the time of writing this letter, the resolution still has to be voted upon. In this letter, I want to respond to some elements of this report. Let me begin by saying that I wholeheartedly agree to the basic claim of the report: that creationism and Intelligent Design (ID) are a threat to education and to democracy in general. I have on more than one occasion argued that ID and creationism are ideologies that should be combated by both scientists and theologians. I believe, moreover, that there are quite good theological arguments against both creationism and ID that make both positions theologically unacceptable. (I am no biologist, so I will gladly leave any biological arguments against ID and creationist claims to the biological experts.)

I am thus vehemently opposing creationism and ID, and so warmly welcome the report of the Parliamentary Assembly. However, I believe there are a number of weaknesses in the document, and even outright mistakes, which not only weaken the message of the Council of Europe but may even harm it in the long run, especially considering the delicacy of the subject. Thus, in the next pages, I will give my reasons, many of which are based on my research of the last years, mainly at Leiden University (which will be continued when I start my fellowship in Leuven next September), for criticizing some points of the report. I will sound very critical, but please bear in mind that my remarks are not directed against the central message of the document, but against the way this message is presented in the document.

Preliminary remark on term “Darwinism”

The report often uses the term “Darwinism” to refer to biological evolutionary theory. This is remarkable, because this term is mostly used by creationists and ID-adherents to argue that evolutionary theory is an ideology, just another “-ism,” like Marxism, communism and atheism. And of course, Darwin’s original evolutionary writings contain strong ideological components. “Darwinism” in other words has become a loaded term, and using it has a certain risk: people may intuitively respond rather negatively to the term. Because of the ideological connotations “Darwinism” has for many people, and because of the delicacy of the subject of the report, I would advice avoiding the term “Darwinism” altogether. If some people see the term “Darwinism,” they simply stop reading.

Some historians of biology, such as the German (atheist) Thomas Junker, have argued that the term “Darwinism” be reserved for the first Darwinian revolution (publication of Darwin’s original works), and that “Darwinism” in a sense died when the second Darwinian revolution – the emergence of the synthetic evolutionary theory – took place, in the second half of the 1920s. To avoid confusion, Junker has argued that it is better to speak about “synthetic Darwinism” to emphasize the continuity with Darwin’s work (especially the centrality of natural selection) but also to argue for a discontinuity in the sense that synthetic Darwinism is a new theory based on the empirical concepts of genetic variability (mutation and recombination), speciation, and geographical isolation (cf. T. Junker & U. Hossfeld, Die Entdeckung der Evolution: Eine revolutionäre Theorie und ihre Geschichte. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft 2001, 172ff.; T. Junker, Geschichte der Biologie: Die Wissenschaft vom Leben. Nördlingen: C.H. Beck 2004).

Of course, I am aware that other biologists, most notably Ernst Mayr, have argued that the continuity with Darwin’s work is more important than the discontinuity, which warrants the use of the term “Darwinism” when referring to both Darwinian revolutions (cf. E. Mayr, What Evolution Is. New York: Basic Books 2001; E. Mayr, What Makes Biology Unique? Considerations on the Autonomy of a Scientific Discipline. Cambridge: Cambridge University Press 2004).

Remarks on the Report

The report is structured into three parts: a summary, part A (draft resolution) and part B (explanatory memorandum by Mr. Guy Lengagne, rapporteur). In my remarks, I will refer to paragraph numbers of the different parts of the report, e.g. “A1”, “B104”, etc. I will largely comment on the report in chronological order.


a) In the summary it is stated that “evolution is a central theory for our understanding of the Universe and of life on Earth.” This claim is explained in B27-28. In B27 Hervé LeGuyader is quoted: “evolutionist thinking now pervades all areas of biology and, through the historical dimension of the process of evolution, also affects the sciences of the Earth and the universe.” Such a statement is correct, in the sense that evolutionary theory does not consider species as static, but as dynamic and evolving. Likewise, the universe is no longer a static ‘entity’ but is also seen as dynamic and evolving. However, there is a huge difference between biological evolutionary theory and the cosmological view of the development of the universe. As is noted in B15, biological evolutionary theory has a number of characteristics (the adaptation of organisms to their environment; speciation; and the existence of common ancestors). These characteristics define biological evolution; however, it is sheer nonsense to claim that these characteristics also define cosmological evolution (although there have been speculative proposals to adapt biological evolution to cosmology, see L. Smolin, The Life of the Cosmos. Oxford: Oxford University Press 1997).

Conclusion: to claim that evolution is a central theory for understanding the universe, entails using an entirely different concept of ‘evolution’ than the biological concept, which is defined by the three characteristics named in B15. The basic claim thus is wrong (if by ‘evolution’ is meant biological evolution), or a different, non-biological concept of evolution (in the broader sense of development) is used. ID-adherents and old-earth creationists will oppose biological evolution, but not cosmological data about the development of the universe; young-earth creationists will oppose both.

b) “Creationism in any of its forms, such as ‘intelligent design’, is not based on facts…” The identification of creationism and ID is one often encountered in anti-creationist literature, particularly in US-literature. However, I believe that there is a difference between ID and creationism, in the sense that ID accepts most elements of contemporary evolutionary theory (but finds them insufficient to explain irreducible complexity) whereas all forms of creationism explicitly reject evolutionary theory. One notable exception that many ID-adherents find hard to swallow is the notion of common descent: that all species, including the human species, are derived from one common organism. For this threatens that humans are created ‘in the image of God’ (imago Dei), but have evolved through evolutionary mechanisms. However, other prominent ID-adherents, such as Michael Behe (The Edge of Evolution: The Search for the Limits of Darwinism. New York: The Free Press 2007), explicitly have accepted all the basic evolutionary mechanisms (including the notion of common descent), though they find them insufficient in explaining irreducible complexity.

There is another characteristic of ID that is not described in the report. The report describes ID as an anti-evolutionist movement. As I already indicated, such a statement should be nuanced. One of the basic issues is that ID claims that evolutionary theory is unable to explain the emergence of life. Some evolutionary biologists have claimed that evolutionary theory is able to account for the emergence of life: Jacques Monod is famous for his argument that it is mere chance that life has emerged, and that there is no purpose behind it. That, however, is a metaphysical and not a scientific statement. Monod does not distinguish between metaphysical and scientific claims, hence the argument of ID that ‘Darwinism’ is ideology. Evolutionary theory, properly speaking, is not about the emergence of life, but about the development of living organisms once life has emerged. This distinction is nowhere present in the report, even though it is crucial.

A. Draft resolution

A1: Why do “creationist theories” pose a threat to democracy? Cf. also B104. This is a claim for which in this report no reasons are given. (I do agree to the claim, but think there is a dire need for argument here.) Moreover, I believe the use of the term “creationist theories” is confused: to speak about creationist theories already entails that creationism has a worked out theory, paralleling and competing with e.g. evolutionary theory. The point of the entire report is to argue that creationism and ID are not theories, they are not science at all. To speak, then, about “creationist theories” is confusing. Creationists do not have a theory, but a mere hypothesis (which, moreover, is unfalsifiable). Perhaps even saying that they have a mere hypothesis is giving creationists already to much credit, but I will leave that for now.

A7: ID “claims that [evolution] is the work of a superior intelligence and not natural selection.” This claim is false. First of all, evolution is not the sole product of natural selection; or, formulated alternatively, natural selection alone cannot account for biological evolution. This is also described in B15. Second, ID is not resisting natural selection, but rejects the claim that evolutionary theory alone is sufficient to account for irreducible complexity in nature.

A13: see my remarks at B75-76.

A19: “a declaration on the teaching of evolution”. Where can this declaration be found?

B. Explanatory memorandum by Mr. Guy Lengagne, rapporteur

B5: Paley did not write about a watch on the beach, but about finding a watch while crossing a heath; cf. W. Paley, Natural Theology: Or, Evidences of the Existence and Attributes of the Deity (1802; online available at

Furthermore, there is a typo: “Bilblical” should be “Biblical”.

B6-8: It is claimed here that creationism came about in opposition to Dawin’s theory of evolution. Also, in B6, ther is the clasim that Darwin’s works “mark the end of the agreement between natural history and the Christian tradition, as well
as the birth of anti-evolutionist movements”. The second sentence is so obvious that it is almost trivial. Before Darwin published his theory, there was no evolutionary theory, so there could be no opposition or anti-evolutionist movements. So obviously anti-evolutionism emerged after Darwin had published his works.

But more problematic is the whole sentence: it is tendentious. It suggests that religious anti-evolutionist reactions, such as creationism, emerged as soon as Darwin published his works. A couple of remarks: First, the first anti-evolutionists were Darwin’s own scientific colleagues! Darwin’s theory was greeted with enthusiasm by many Christian theologians, while Darwin’s scientific colleagues responded very skeptical at first. See, e.g. J.R. Moore, The Post-Darwinian Controversies: A Study of the Protestant Struggle to Come to Terms With Darwin in Great Britain and America, 1870-1900. Cambridge: Cambridge University Press 1979; J.H. Roberts, Darwinism and the Divine in America: Protestant Intellectuals and Organic Evolution 1859-1900. Notre Dame: The University of Notre Dame Press 1988. There has never been an enormous organized anti-evolutionist movement before the emergence of creationism in the 1920s. Moreover, creationism was not so much directed at first against evolutionary theory, but to the social implications of evolutionary theory, in casu the eugenics policy in the US, which was also embraced and defended by many liberal theologians. So to claim that “creationism thus came about in opposition to Darwin’s theory of evolution” (B8) is trivial: while Darwin’s theory of evolution was published in 1859, creationism did not emerge until the 1920s, so 60 years later.

B24: Who is Guillaume Lecointre? What authority does he have in science? What authority does he have as to religious issues (since he is quoted repeatedly as a critic of creationism and ID)?

This is not meant to criticize Mr. Lecointre, but just to make his (prominent!) function in this report clear. Mr. Lecointre has not been introduced, so for all the reader knows, he can be an astrophysicist with no experience in evolutionary biology whatsoever.

B27: Who is Hervé LeGuyader? What authority does he have in science? What authority does he have with regard to religion? Again, this is not meant as a criticism of Mr. LeGuyader.

B27-28, see my remarks under Summary above.

B30: “which reminds us, incidentally, of the trial of a man called Galileo”. This reference should be deleted, since it is tendentious. Contemporary Galileo-research has found that the Galileo-trial was not a case of pitting religion against science, but that it was much more complex. This reference is merely feeding on stereotypes.

B40: “creationists of all faiths”: creationism is only present in Christianity and Islam. Judaism, Buddhism, Hinduism, etc. do not seem to have grave problems with evolutionary theory and have no creationists movements.

B45: “While the evolution sciences have evolved considerably since Darwin, the creationists have not gone beyond their pitiful level of quibbling.” This is tendentious and verging on sheer nonsense. A detailed account of the development of creationist thought/ideas can be found in R. Numbers, The Creationists: From Scientific Creationism to Intelligent Design. Expanded Edition. Cambridge: Harvard University Press 2006; E.J. Larson, Trial and Error: The American Controversy over Creation and Evolution. Third Ed. Oxford: Oxford University Press 2003; and A. McCalla, The Creationist Debate: The Encounter Between the Bible and the Historical Mind. London/New York: Continuum 2006.

B47: “…the book appears more like a primitive theological treatise”: very tendentious language, which is also offensive to theologians, for dismissing theological literature as “primitive”. Such statements should not be present in documents of the Council of Europe.

B48: quote by Lecointre is very tendentious, especially since no examples of “blatant scientific fraud, intellectual deception or communication that blurs the nature, objectives and limits of science” are given.

“… show that their motivations and objectives are not scientific but religious”: this again is tendentious, and should be backed up by evidence. For example, ID-adherents claim that their ID-hypothesis is neutral and not religious in nature, see e.g. #### Of course, one can dispute this claim by ID-adherents, but if one does so, one should give evidence for it. This – as is now well-known – is not as simple as it looks!

B49: “The intelligent design theory, however, only refers to supernatural causes.” Again, as before, this is a tendentious claim that should be backed up by evidence. Dembski has argued that it is not a matter of ‘natural’ over against ‘supernatural’ causes that underlies the problems of ID with evolutionary theory, but a matter of ‘natural’ over against ‘intelligent’ causes. These intelligent causes are the causes of design in nature. But Dembski claims that whether or not these intelligent causes are supernatural or perhaps hitherto unknown forces of nature is at this stage not the point. Cf. W.A. Dembski, Intelligent Design: The Bridge Between Science & Theology. Downers Grove: InterVarsity Press 1999; W.A. Dembski, The Design Revolution: Answering the Toughest Questions About Intelligent Design. Downers Grove: InterVarsity Press 2004.

B52: The Pastafarian movement: this is not an ironical movement, as it is described in the text, but a blatantly anti-religious movement that is designed to prove all religious claims to be delusional (Richard Dawkins in his The God Delusion (Boston: Houghton Mifflin 2006) refers to it occasionally). It is not a direct response to creationism, but an initiative of a collective of militant atheists. Referring to this movement in a document by the Council of Europe may arouse hostility which will be counter-productive. Moreover, referring to this movement at this point is irrelevant to the argument. I would advise to delete this passage. Finally, the Pastafarian movement is outspoken atheistic, thus ideological. So why name it here in a document which intends to defend science?

B64: What is the point of this passage? Is the outcome of the study “that a large proportion of the individuals questioned seem to think that the Darwinian theory of evolution only concerns the physical aspect of human beings and not their soul or conscience” a bad thing? Please note that Catholicism is strong in Belgium, and that the notion that while the body may be the product of evolution, but the soul is created by God, that this is the standard Catholic position, also defended by Pope John-Paul II and the current Pope Benedict XVI. If the outcome of the study is an anti-evolutionist trend, then Catholicism is anti-evolutionist.

B71: “Van der Hoeven’s initiative only met with a weak response…” What is not mentioned in this passage, is that the initiative was taken up by the Royal Academy of Arts and Sciences in the Netherlands, who organized a series of 6 academic debates in September-December 2006 about ID and more broadly about the interaction of science and religion.

B73: it is not the land of “Hesse” but of Hessen. (Appears twice in the passage.)

B75: Here Catholicism is seemingly rescued as a non-creationist religion. Pope John-Paul II is described as recognizing that evolution is “more than a hypothesis”. However, from my perspective, this still is a very cautious expression. Moreover, both John-Paul II and Benedict XVI have never distanced themselves from the encyclical Humani Generis from 1950, wherein Pope Pius XII argues that although the body is matter and may have evolved, the human soul is immediately created by God and is not evolved evolutionary (see This indicates at least that the Catholic Church has great reserves as to the reach of evolutionary theory.

Moreover, Cardinal Schönborn, who’s ID-statement in the New York Times is mentioned in the text, has distanced himself explicitly from creationism, but in his book Ziel oder Zufall? Schöpfung und Evolution aus der Sicht eines vernünftigen Glaubens (Freiburg: Herder 2007) embraces ID completely, including anti-scientific tendencies, although without mentioning American ID-authors! Moreover, Schönborn claims in his New York Times piece and in his book to represent the genuine Catholic stance on evolution and creation. Pope Benedict XVI has so far not contested Schönborn’s claim to the representation of the genuine Catholic views on evolution and creation, which indicates that he endorses Schönborn’s ideas. (At the very least Benedict has not distanced himself from Schönborn’s claims. Benedict seems interested in the controversy over evolution and creation, and has distanced himself explicitly from creationism; cf. S.O. Horn & S. Wiedenhofer (Hrsg.), Schöpfung und Evolution: Eine Tagung mit Papst Benedikt XVI in Castel Gandolfo. Augsburg: Sankt Ulrich Verlag 2007, 149f. However, in that same volume, there is an incomprehensible statement by the Pope about the ‘rationality’ inherent to matter (152), which is supposed to be a statement regarding the controversy.)

Finally, there are strong and persistent rumors that one of the most prominent Catholic critics of ID and creationism, the astronomer George V. Coyne SJ, who worked in the Vatican Observatory for more than 25 years, was fired because of his anti-ID statements. In 2006 Coyne was suddenly replaced by the astronomer José Gabriel Funes, on instigation of Pope Benedict XVI (see for links: Coyne himself declared that he was not fired because of his vehement attacks on ID, but the rumors remain persistent.

Typo? It is not Christoph von Schönborn, but Christoph Schönborn or Christoph Cardinal Schönborn.

B76: Typo? It is not “Castel Gondolfo” but Castel Gandolfo.

B87: Typo: it is not “Uniter States” but United States.

B89: “The truth and scientific nature of evolution remain irrefutable today.” Cf. also B97. The concept of truth is not a scientific, but a philosophical concept. Whether or not evolutionary theory is the truth is not relevant here. No scientist will claim that evolutionary theory is the truth, since that is not a scientific claim. Moreover, one should never claim the truth of scientific theory, since the characteristic feature of a scientific theory is that it is falsifiable, i.e. open to refutation (cf. K.R. Popper, The Logic of Scientific Discovery. London: Hutchinson & Co. 1959; I. Lakatos & A. Musgrave, Criticism and the Growth of Knowledge. Cambridge: Cambridge University Press 1970). Once a scientific theory is refuted, its falsity has been established. However, the truth of a theory can never be established, merely that a theory has stood up to the test so far. This is basic philosophy of science. Popper especially was critical to all claims of truth, since he believed them to be ideological. I would advice deletion of all references to the concept of truth of a theory.

B101: “It is necessary to avoid doubt entering individuals minds with regard to fundamental scientific knowledge”. Cf. also B89: “The theory of evolution constitutes a body of fundamental knowledge for the future of our democracies and cannot be arbitrarily challenged.” This is no longer science but ideology and indoctrination! To doubt that which we have come to know as common knowledge is the basic feature of science. Any individual may doubt scientific theories, as long as there are good reasons or evidence to do so. Think, for example, about the cont

emporary doubts about string theory! We should educate our children, not to erase all doubt about scientific theories, but to develop their critical thinking skills, so that they can distinguish sense from nonsense.

Summary and conclusions

I draw the following conclusions:

a) The controversial claim that ID and creationism pose a threat to democracy is in my opinion correct. However, in this report, there are no arguments to be found to support this claim sufficiently. The claim that the theocratic character of creationism “has been exposed on several occasions” (A12) is not enough.

b) In this report, ID and creationism are claimed to be dogmatic and ideological positions. However, the way science is defended in this report, especially by appealing to political arguments, is also ideological in nature (esp. in the part B89-104). In this report, science becomes the handmaiden of politics. It is exactly this strategy that ID-adherents often use to counter evolution: that it is an ideology used for external motives. I believe the Council of Europe should steer away from any ideological uses of science!

c) In A1 and B104 the rhetorical strategy is that of creating fear. Although this is a strategy that is used extensively in politics, in this case it may not be a productive strategy. Fear may easily create outright hostility towards religion in general. In America, the debates about creationism and ID are part of a wider-ranging cultural polarization between conservative and more liberal forces: a culture war (J.D. Hunter, Culture Wars: The Struggle to Define America. New York: Basic Books 1991). In recent years, the threat of a culture war in Europe has grown extensively: in many European countries an emerging polarization between conservative-orthodox and progressive-liberal forces is visible, in politics as well as in religion. Preaching fear for creationism and ID may be perceived by many as creating fear for religion in general, and such a fear is promoting a culture war. The growing interest for atheism and atheist literature may be another sign of an emerging culture war. The US cultural climate is such that at present one is better of being a Muslim than an atheist…

We must not fear creationism or ID, but we must come to understand it in order to assess the real threat it poses to Western democracy (and the threat in Europe may be lesser than the threat in the US), and to take proper and adequate measures. Just throwing a bit more science at creationists will not do the trick!

For example, I believe for once the basic premise of this report is false. In this report it is assumed that ID and creationism are merely anti-evolutionist movements, and that they should be dealt with by investing more into science education. Although investing into science education indeed is a necessity, it is not enough. In my research into creationism and ID, I have found that especially in the case of ID, science is merely a surface-feature. As the Wedge-document makes clear, the long-term goal of the ID strategy is one of establishing a new theocracy. ID’s appeal to science has to do with the widespread influence of science and technology in our society and the authority that science has in Western society. Appealing to science is a strategy, not the goal. Focusing too much on scientific argumentation thus is betting on the wrong horse: much criticism is directed also to social issues, such as abortion, euthanasia, gay marriage, etc., which are considered to be the logical outcomes of evolutionary theory. This much is clear from the US-situation: giving more evidence for evolutionary theory does not convince ID-adherents of the correctness of evolutionary theory. Apparently, scientific evidence is not enough. Evolutionary theory thus has become an icon of everything that evangelical Christians perceive as rotten in Western society. ID is the way to reinstate the fear of God in the hearts of humans (C. Colson & N. Pearcey, How Now Shall We Live? Wheaton: Tyndale House 1999; N. Geisler & F Turek, I Don’t Have Enough Faith to Be an Atheist. Wheaton: Crossway Books 2004; N. Pearcey, Total Truth: Liberating Christianity from Its Cultural Captivity. Wheaton: Crossway Books 2004; B. Wiker, Moral Darwinism: How We Became Hedonists. Downers Grove: InterVarsity Press 2002).

The underlying dynamics of the emerging creationism and ID in European society need much more careful study in order to propose an effective counter-strategy. Such study should also involve input and participation from theologians and scholars in religious studies from all European countries. This report may be a good start, especially after it has been revised and discussed with experts – both in science and religion.


Dr. Taede A. Smedes

Hillegom, the Netherlands

16 thoughts on “Council of Europe report: The Dangers of Creationism in Education”

  1. Je schrijft: [September 2007 I start a research position as a fellow at the Faculty of Theology of the Katholieke Universiteit Leuven, Belgium.]
    Mag ik je daarmee van harte feliciteren!

  2. Korte reactie:
    Je schrijft:

    “Let me begin by saying that I wholeheartedly agree to the basic claim of the report: that creationism and Intelligent Design (ID) are a threat to education and to democracy in general.”

    en je schrijft:

    “I believe for once the basic premise of this report is false.

  3. Hallo Gert,
    Je moet even verder lezen:

    For example, I believe for once the basic premise of this report is false. In this report it is assumed that ID and creationism are merely anti-evolutionist movements, and that they should be dealt with by investing more into science education.

  4. Taede,
    “in September 2007 I start a research position as a fellow at the Faculty of Theology of the Katholieke Universiteit Leuven”: gefeliciteerd!
    Ik heb ook een punt van kritiek op je artikel. Je schrijft: “Let me begin by saying that I wholeheartedly agree to the basic claim of the report: that creationism and Intelligent Design (ID) are a threat to education and to democracy in general.” en vervolgens verderop: “Why do “creationist theories” pose a threat to democracy? Cf. also B104. This is a claim for which in this report no reasons are given. (I do agree to the claim, but think there is a dire need for argument here.)”
    Dus je bent het eens met deze claim van het rapport, terwijl voor de claim in het hele rapport niet 1 argument wordt gegeven? Verder vind ik dat je wel heel makkelijk ‘wholeheartedly’ instemt met zo’n slecht rapport, gezien de waslijst aan (grote!) fouten en het gebrek aan kennis van de benodigde literatuur bij de opstellers, waar jij terecht op wijst. Ik ben het juist niet eens met de claim van het rapport. Creationisme en ID zijn religieuze bewegingen die een naturalistische wereldbeschouwing bestrijden. Dat heeft totaal niets met democratie te maken. Het rapport heeft op mij een behoorlijk averechts effect – ik krijg de behoefte om ID-ers en creationisten te verdedigen tegen dit soort lariekoek!
    Op het onderdeel dat ID en creationsmse een gevaar is voor de educatie: het is de taak van het onderwijs om naast wetenschap ook wetenschapskritiek te onderwijzen. Een beetje wetenschapsfilosofie om absolutisme tegen te gaan. Dat kan geen kwaad. Ik ben het eens met de stelling dat ID en creationisme buiten de wetenschapslessen moeten worden gehouden, maar het gevaar lijkt mij overtrokken. Zelfs in de States is het niet gelukt (Dover 2005).
    En tot slot: in het rapport staat (artikel 89): ,,The theory of evolution constitutes a body of fundamental knowledge for the future of our democracies’’. Als dat geen regelrechte onzin is, dan weet ik het ook niet meer. Mijn conclusie n.a.v. het rapport en jouw terechte kritiek is, dat wetenschap en evolutie hier als ideologische basis voor een democratisch bestel wordt gebruikt. En dat zonder ook maar een moment rekenschap te geven van de grenzen van de wetenschap, discussies binnen de wetenschapsfilosofie en huidige discussies over de volledigheid van de (neo-)Darwinistische evolutietheorie.

  5. Hallo Simon,
    Dank voor je uitgebreide reactie. Tsja, het punt met het rapport is, dat ik het wel eens ben met hun stelling, nl. dat ID en creationisme een gevaar voor de democratie vormen. Ik heb in een vakartikel (wat nog niet gepubliceerd is) een overzicht gegeven van de ideologie achter/onder de ID-beweging, en concludeer daaruit dat ID in wezen een ideologische, anti-democratische beweging is die zelfs fascistoïde trekken vertoont. Ik geef in dat artikel argumenten. Mijn punt met het rapport is, dat ze wel de juiste conclusie geven, maar geen argumenten voor die conclusie. De commissie heeft dus haar huiswerk niet goed gedaan.
    En je hebt gelijk, er staan veel fouten in het rapport. Het is overduidelijk haastwerk met een Franse slag. Er is alleen gebruik gemaakt van Franse bronnen en wetenschappers en niet gekeken naar Amerikaanse en Europese publicaties. Verder vind ik dat de katholieke kerk teveel verdedigd wordt (wellicht samenhangend met achtergrond van de schrijver?). Ook daar leg ik een vinger op.
    Verder vind ik met name het einde van het rapport zeer slecht, aangezien hier – je wijst er al op – wetenschap voor het karretje van politiek wordt gespannen. Ook daar ben ik zeer op tegen. Evolutie en democratie hebben niets met elkaar te maken! Ook hier maakt de commissie dus grote fouten.
    Toch wil ik het rapport niet afdoen als een slecht rapport, met name omdat nu eindelijk ID en creationisme eens serieus worden genomen en worden bekritiseerd, met name omdat is gekeken naar de culture war in Amerika. Zo’n cultureel conflict dreigt ook in Europa, en daar wijst dit rapport terecht op. ID en creationisme gaan niet over wetenschap, maar over de inrichting van de samenleving. Schreeuw dat maar van de daken! Maar ga vervolgens wel argumenten geven waarom je dat vind, en ga daarover in debat.
    Ten slotte: ik had graag hardere woorden gebruikt om de ideologische kijk op wetenschap in het rapport te bekritiseren en de fouten in het rapport te benoemen. Ik ben iemand die met vuur (soms zelfs met een vlammenwerper) kan argumenteren. Toch heb ik besloten om me te beheersen, aangezien dit een erg delicaat onderwerp is, en ik mijn opmerkingen niet door de harde toon in de prullenbak wil zien verdwijnen…

  6. Beste Taede,
    Allereerst gefeliciteerd met je aanstelling in Leuven. Goed dat je in de wetenschap blijft (en dat zeg ik niet omdat ik geen concurrentie wil in de journalistiek 😉
    Maar ik wil het toch even fundamenteel oneens zijn met je opmerkingen over het gevaar van creationisme en/of ID. Het rapport stelt (en jij schaart je daar achter) dat creationisme een gevaar is voor de democratie. Daarnaast zegt het rapport ook, dat het een gevaar is voor de mensenrechten. Dit is m.i. lariekoek.
    Natuurlijk, iedere ideologie vormt een gevaar voor concurrerende ideologieën. Zelfs het liberalisme zal door sommigen gezien worden als een bedreiging voor hun rechten. De communisten wilden revolutie en alle macht naar de staat, de vrije-markt adepten willen de markt alles laten regeren – in beide gevallen met grote sociale gevolgen voor de rechtspositie van verschillende groepen in de samenleving.
    Maar het rapport richt zich tegen creationisme. Dat is de overtuiging dat God de aarde heeft geschapen, letterlijk op de manier die in Genesis staat. Creationisme wordt afgezet tegen het Darwinisme, de wetenschappelijke theorie over ontstaan van soorten.
    Stel nu, dat een deskundig evolutiebioloog in de trein naast een creationist – dus volgens het rapport een gevaar voor democratie en mensenrechten – komt te zitten. De twee raken in gesprek, en de evolutiebioloog legt de creationist geduldig de belangrijkste bewijzen voor de evolutietheorie uit. Deze creationist blijkt gevoelig voor argumenten, en laat zich overtuigen. Aan het einde van de rit verklaart hij, dat hij nu weet dat evolutie een feit is en dat hij nu een overtuigd theïstisch evolutionist is. Hij gelooft nog steeds in God en de Bijbel, maar ziet in dat evolutie de manier is waarop God de schepping heeft vormgegeven. De Francis Collins-positie, zeg maar. Het enige dat veranderd is in zijn overtuiging, is zijn visie op het ontstaansmechanisme van leven en diversiteit.
    Mijn vraag: is deze man nu aan het einde van de rit geen bedreiging meer voor de democratie en de mensenrechten? Hij is immers geen creationist meer?
    Ik hoop dat je mijn punt ziet. Waar die Fransozen zich tegen keren is niet het creationisme, maar tegen een bepaalde orthodoxe stroming (in christendom en islam) die als één van vele kenmerken een geloof in directe Goddelijke schepping kent. In feite verschuilen de opstellers van het rapport zich achter de term ‘creationisme’, terwijl ze feitelijk iets als ‘fundamentalistisch gelovigen’ bedoelen. Dit soort terminologie durven ze blijkbaar niet te gebruiken.
    Een belangrijk sleutelzin staat in B6-8, je haalt ‘m zelf ook aan:
    Darwin’s works “mark the end of the agreement between natural history and the Christian tradition, as well as the birth of anti-evolutionist movements”.
    Je weet ook dat de ‘oorlog tussen geloof en wetenschap’ waar ze hier bij aanhaken feitelijk een verzinsel is. De bronnen daarvoor zijn uitgebreid besproken, zie bijvoorbeeld het laatste boek van Michael Ruse (Darwin en God, een broedertwist).
    De opstellers van het rapport geloven er blijkbaar nog in. En net zoals de ID-ideologen via hun ‘wedge’ strategie een beperkte discussie (over schepping en evolutie) gebruiken om een bredere ideologische agenda te propageren, doen de opstellers alsof het ze puur om de wetenschap gaat, terwijl ze feitelijke een anti-religieuze agenda lijken te hebben.
    Dus ja, er zijn lieden die creationisme en ID gebruiken om ideologische redenen, en daar mag best iets tegen gezegd worden. Maar het overgrote deel van de creationisten zijn gewone, best wel redelijke gelovigen, die in creationisme geloven omdat ze dat als enige theologisch houdbare optie zien. Die mensen krijgen nu via dit rapport volkomen onterecht een veeg uit de pan.
    Juist een rapport als dit zal de vooroordelen van deze groep ten aanzien van wetenschap (veel christenen denken ook dat de mythe van de ‘oorlog tussen geloof en wetenschap’ werkelijkheid is) versterken. Daarom vind ik dit een slecht rapport, nog los van de vele fouten, de retorische trucjes en halve waarheden die er in staan. Ik probeer zelf binnen de orthodox en evangelisch christelijke wereld wat begrip voor de wetenschap te kweken. Door zo’n rapport wordt dat stukken moeilijker. En het verbaast mij dat jij achter zo’n stuk broddelwerk wilt staan.
    Rene Fransen
    Wetenschapsjournalist Universiteitskrant
    Freelance medewerker Nederlands Dagblad.

  7. Hallo Rene,
    Ik onderschrijf de boodschap van het rapport (nl. creationisme en ID zijn gevaar voor de democratie) omdat je het een niet meer los kunt zien van het ander. Het punt is dit: waar komt het verzet van creationisten en ID-aanhangers tegen Darwins evolutietheorie vandaan? Waarom verzetten ze zich tegen Darwins evolutietheorie en niet bijv. tegen de oerknaltheorie, thermodynamica, zwaartekracht, scheikunde, etc.? Ik heb de afgelopen jaren uitgebreid studie gemaakt van creationisme en ID, en ben tot de overtuiging gekomen dat onder creationisme en ID een bepaalde mensvisie ligt, een religieuze antropologie, en een bepaalde kosmologie. Beide zijn met elkaar verweven. En ze zijn niet zo onschuldig meer als jij ze doet voorkomen.
    Die kosmologie is een van ordening: de wereld is door God geschapen met een bepaalde ordening. Die ordening is niet slechts een bepaalde objectieve structuur, maar is ook een morele ordening, die weerspiegeld wordt (of zou moeten worden) in de samenleving. Vandaar de nadruk op man-vrouw huwelijk, anti-abortus (gaat tegen Gods wil met voortplanting in), anti-euthanasie (hier neemt de mens het recht over leven en dood in eigen hand), etc. De mens neemt in die ordening een zeer speciale plaats in: de mens is door God direct geschapen, en als beeld Gods is de mens in staat om die ordening te herkennen en te eerbiedigen.
    Dat klinkt niet bijster anti-democratisch, en is het in zekere zin ook niet. Het wordt problematisch als je gaat vragen naar hoe die ordening eruit ziet. Dan blijkt dat verschillende groepen mensen verschillende ideeën hebben over wat die ordening is. Of wat sceptischer gezegd: iedereen ziet zijn eigen ordening. En aangezien die ordening een morele ordening is, die weerspiegeld moet worden in de samenleving om God te gehoorzamen, moet die ordening worden opgelegd aan de samenleving.
    Dat is echter niet gemakkelijk. Want het blijkt dat onze (postmoderne) samenleving een ratjetoe is van visies op hoe de samenleving gestructureerd moet zijn. Bovendien is in de Westerse liberale samenleving individualisme belangrijk: iedereen moet voor zichzelf kunnen uitmaken hoe hij/zij zijn/haar leven indeelt. Dat is fundamentalistische gelovigen een doorn in het oog.
    Al vanaf het begin van de 20ste eeuw, toen het creationisme ontstond, is het creationisme een tegenbeweging geweest, die met name in Darwins evolutietheorie de wortel van alle morele chaos in de samenleving zag. Dat kwam mede omdat wetenschappers en theologen erg onder de indruk waren van Darwins progressivisme: het idee dat de evolutietheorie streeft naar hogere levensvormen. Mensen konden immers met behulp van wetenschap nu zelf verder evolueren naar nog hogere, zuiverder niveaus. Eugenetica en andere uitwassen waren hiervan het resultaat. De eerste creationisten zagen hierdoor een kloof in de samenleving ontstaan tussen zij die de techniek beheersten en daarmee uitmaakten wie ‘erbij hoorde’ en wie niet. (Er was in Amerika en in Engeland een actieve eugenetica-lobby; in Amerika zijn veel buitenlanders gesteriliseerd, om het Amerikaanse volk zuiver te houden.) Creationisten verzetten zich tegen deze eugenetica-beweging. Dat was zeer nobel, aangezien zij menselijke hoogmoed hiermee aan de kaak stelden. Ze schoten echter door, door Darwin nu van alle kwaad te betichten en de evolutietheorie tot een icoon van alles wat slecht is in de samenleving te maken.
    Nu waren creationisten oorspronkelijk niet zo gebrand op het veranderen van de samenleving naar theocratisch ideaal. Dat is er later ingekomen. Toen kwam ook het idee op dat je de samenleving pas kunt veranderen wanneer je begint bij de toekomst van die samenleving: kinderen. Vandaar dat het accent begint te liggen bij onderwijs: de kinderen moet de “vreze des Heeren” weer in het hart worden gebracht, zodat ze weer overeenkomstig Gods scheppingsordeningen gaan leven.
    Momenteel is de Amerikaanse situatie zodanig dat ID-aanhangers als Nancey Pearcey, Charles Colson, en anderen, zeer militant taalgebruik gebruiken om de strijd tussen het christelijk geloof en een meer geseculariseerde levensvisie (inclusief liberaal christendom!) aan te gaan. Als je Pearceys boek Total Truth eens zou doorbladeren, dan zou je schrikken van de militante metaforen die ze in iedere alinea weer gebruikt. Het komt dichtbij fascisme. Dit is de nieuwe stem van creationisme en ID in Amerika. Ik geef meteen toe dat niet iedere ID-aanhanger een dergelijke militante fundamentalist is (Behe lijkt mij een zeer redelijk man, Dembski is twijfelachtig, Johnson schaart zich achter Pearcey). Als je nu naar Turkije kijkt, naar Harun Yahya, dan zie je dezelfde anti-Westerse en theocratische boodschap uit zijn boeken naar voren komen.
    Met andere woorden: creationisme is niet langer een bepaalde geloofsopvatting. Als dat zo was, dan zou ik zeggen: ze zijn gek, maar van mij mogen ze geloven wat ze willen. Vandaag de dag kun je simpelweg creationisme niet meer serieus nemen. Ook theologisch is creationisme onhoudbaar geworden. Dat hebben zelfs Paus Benedictus en Schönborn nu ingezien.
    Het punt is echter dat creationisme geen onschuldige bezigheid meer is, maar steeds militanter begint te worden: veel fundamentalistische christenen zijn creationisten en willen hun morele visie op de samenleving niet alleen propageren, maar het liefst met politieke macht actief implementeren. Aangezien religieuze argumenten niet meer werken om hun boodschap over te brengen, proberen ze het op andere wijze, namelijk door de grootste autoriteit in onze Westerse samenleving te bestoken: de wetenschap, en dan met name de wetenschappen die zich met leven bezighouden.
    Dat ook “gewone, best wel redelijke gelovigen, die in creationisme geloven omdat ze dat als enige theologisch houdbare optie zien”, zoals jij schrijft, nu door dat rapport een veeg uit de pan krijgen, is sneu, maar dat ze geen weerwoord tegen het militante Amerikaanse en Turkse creationisme geven is mijns inziens erger. Dat komt omdat ze het in wezen eens zijn met de morele visie van deze fundamentalistische christenen…
    Ik ben dus met het rapport eens dat we ons tegen creationisme en ID moeten verzetten. Dat lukt echter niet op de wijze waarop het rapport stelt. Bovendien polariseert het rapport, omdat het de ene ideologie (creationisme en ID) verruilt voor de andere (wetenschap voor het karretje van politiek). Je hebt gelijk dat dit de bevordering van wetenschap onder evangelicale en orthodoxe gelovigen niet ten goede komt. Er is veel met het rapport mis, dat zal ik niet ontkennen. Tegelijkertijd vind ik het wel belangrijk dat nu eens stelling wordt genomen tegen een van de grootste dreigingen van de komende decennia: religieus fundamentalisme in al haar vormen. Aangezien het hier gaat om een rapport van de Committee on Culture, Science and Education, wordt hier gefocust op wetenschap, en dus op creationisme. Dat de problematiek religieus fundamentalisme is, is ook duidelijk.
    Er is geen conflict tussen geloof en wetenschap. Of liever: er hoeft geen conflict te zijn. Bij creationisme en ID is er echter wel degelijk een conflict tussen wetenschap en een bepaalde religieuze stroming. Het is een conflict wat gecreëerd is, en wat zo langzamerhand is geëvolueerd tot een bedreiging voor de Westerse democratie – daarvan ben ik overtuigd.

  8. Dank voor je uitgebreide reactie. Je hebt een diepgaande analyse gemaakt van het creationisme, maar ik krijg de indruk dat je blik door die studie wel erg sterk gericht is op een hele kleine groep creationisten. Mijn inschatting is dat de situatie – zeker in Europa – stukken minder gepolitiseerd is. De motie van de Raad voor Europa is simpelweg te zwaar geschut, het is geen ‘gepast geweld’. Je vindt het sneu dat ‘onschuldige’ creationisten ook een veeg uit de pan krijgen. Maar dat is onnodig: een ‘surgical strike’ in plaats van dit bommentapijt is heel wel mogelijk. Slimme bommen in plaats van domme verdachtmakingen.
    Daarbij wil ik toch opmerken dat het nu eenmaal bij een democratie hoort, dat allerlei stemmen gehoord worden. Ook die van fundamentalistische gelovigen van wat voor signatuur dan ook. Alleen in uiterste noodgevallen mag iemand het zwijgen opgelegd worden. Dat het Westen nu eenmaal “een liberale samenleving is, waarin individualisme belangrijk is” zoals je schrijft is ook alleen maar zo, omdat een meerderheid daar voor heeft gekozen. Je kunt groeperingen die deze situatie langs democratische weg willen veranderen niet zomaar ‘ondemocratisch’ noemen, omdat ze een andere maatschappijvisie hebben.
    Je hebt overigens wel gelijk dat in bepaalde kringen het scheppingsgeloof tot de hoeksteen van de maatschappijvisie is gemaakt (‘Darwinisme leidt tot abortus’). Dat is een wetenschappelijke en theologische misvatting die bestreden moet worden. Maar niet door een dwangmatig opleggen van het wetenschappelijke wereldbeeld. Daarom vind ik dat dit rapport haar doel ver voorbij schiet, en dus naar de prullenbak moet. Hierin verschillen we in de weging van de voors en tegens die er aan kleven. In de analyse zijn we het verder denk ik grotendeels eens.
    Ik vind je slotzin erg mooi. Creatie en evolutie in één, het lijkt wel intelligent design!

  9. Hoi Rene,
    Je hebt gelijk – het gaat om een kleine groep creationisten, maar dan wel om een groep die momenteel in Amerika heel veel macht (en geld) heeft en daar dus feitelijk de dienst aan het uitmaken is. Ik ben het met je eens dat het in Europa zo’n vaart – waarschijnlijk – niet zal lopen, vandaar dat ik ook het inspelen op angstgevoelens, zoals in het rapport gebeurt, niet vind kunnen (wat ik dus ook zeg). Niettemin blijf ik erbij dat ik het goed vind dat het rapport zo stelling neemt, juist nu het creationisme in Europa nog weinig invloed heeft – hoewel ik allerlei signalen krijg dat in Engeland en Duitsland het creationisme snel aan het groeien is en steeds meer invloed krijgt, ook in de scholen. Dus waakzaamheid is geboden.
    Overigens zijn de groepen niet ondemocratisch omdat ze een andere maatschappijvisie voorstaan. Ze zijn ondemocratisch, omdat hun maatschappijvisie – mocht die ooit gerealiseerd worden – geen ruimte voor andere visies open laat. Ze willen hun maatschappijvisie dwingend opleggen aan anderen.
    Ik denk overigens niet dat het rapport anti-religieus is, zoals jij schrijft. Als je goed leest, dan merk je dat ze buitengewoon positief zijn over de RK-kerk en deze als zeer progressief ten aanzien van de evolutietheorie opvoeren. Dus ik vermoed dat hier een katholieke wetenschapper aan het woord is, die dit rapport heeft geschreven. Creationisme is voornamelijk een protestantse aangelegenheid, dus onderhuids zit hier ook een soort van spanning tussen katholieken en protestanten: de protestanten zijn de primitieve creationisten en de katholieken nemen nu het progressieve voortouw, zoiets. Er zit meer achter dit rapport dan je op het eerste gezicht zou zeggen.
    Ik hoop dat de Raad van Europa zo slim is om dit rapport niet als een definitief document te beschouwen, maar als een discussiestuk. Het moet m.i. de aanzet zijn tot een dialoog tussen theologen en wetenschappers over de verhouding tussen geloof en wetenschap, hopelijk op Europees niveau. En van daaruit verder gaan, op weg naar een nieuw, en hopelijk minder angsthazerig rapport.

  10. Geachte heer Smedes
    U schrijft ” … I wholeheartedly agree to the basic claim of the report: that creationism and Intelligent Design (ID) are a threat to education and to democracy in general”. Ik vind het schokkend dat u dat zegt.
    U likt zich eerst binnen, terwijl u toch kennelijk de essentiële fout niet ontgaan is: “However, in this report, there are no arguments to be found to support this claim sufficiently. The claim that the theocratic character of creationism “has been exposed on several occasions” (A12) is not enough.” Als men een overtuiging van overheidswege gaat bestrijden vindt moet men met héle sterke argumenten aankomen. Argumenten die bijvoorbeeld aantonen dat het een bedreiging is voor de democratie. En die zijn er mijns inziens niet. Ze worden zoals u zelf zegt, onvoldoende in het rapport aangevoerd.
    Als men een theocratisch karakter een bedreiging vindt, dan kan men alle christenen, en vervolgens alle moslims, joden en hindous vervolgen. Met dat argument worden thans in China en Noord-Korea christenen en andere gelovigen vervolgd.
    Elke christen erkent God als enige echte meester én schepper, dat is een principe van het christendom. Maar hij respecteert de keizer en zijn wetten. Hoé hij precies geschapen is, is een vraag voor wetenschap én geloof.
    Het ijzeren gordijn is gevallen. Aan de andere kant van de muur werd het christendom onderdrukt omdat het een bedreiging voor het communisme was. En nu gaat Europa die onderdrukking, via een omweg, zelf toepassen, door principes van het christendom aan te vallen. Dé bedreiging voor democratie is het van overheidswege bestrijden van overtuigingen. Als men een overtuiging gaat bestrijden zonder redelijke argumenten staat de poort open naar een ondemocratische staat.
    ID verdedigt het idee dat evolutie plaats vindt door een hoger macht, God. Ze proberen dat wetenschappelijk aan te tonen. En dat mag niet volgens dit rapport. Een consequentie daarvan is dat we dus ook niet in God mogen geloven. Of we mogen het er in ieder geval niet officieel over hebben. Ze hebben de geschiedenis van het christendom al weggelaten uit de “grondwet”…
    Ik ben zelf absoluut geen ID-er of creationist, wel overtuigd christen, geoloog, de evolutie als verschijnsel is voor mij een feit, en voel me prima thuis in de evangelische omgeving. Van onze beweging “mogen” we best in evolutie geloven. Het feit dat er bij ID-ers en creationisten lui rond lopen met foute ideeën wil niets zeggen, die lopen er overal rond. In een antwoord aan Rene Fransen geeft u het voorbeeld van een paar militante Amerikaanse boekenschrijvers. Weet u wel hoeveel christelijke boeken er per jaar verschijnen? Men schat zo’n 200.000 engelstalige! Weet u wel hoeveel Amerikanen er niet in evolutie geloven? 120 miljoen! En die zijn allemaal dom en militant?
    Mijnheer Smedes, dit rapport is een oorlogsverklaring, een coup. Een cultuuroorlog. En u schaart zich daar achter? Ik niet.

  11. Het voorstel is dat de Parliamentary Assembly het volgende tenslotte onderschrijft:

    18. The Parliamentary Assembly therefore urges the member states, and especially their education authorities, to:
    18.1. defend and promote scientific knowledge;
    18.2. strengthen the teaching of the foundations of science, its history, its epistemology and its methods alongside the teaching of objective scientific knowledge;
    18.3. make science more comprehensible, more attractive and closer to the realities of the contemporary world;
    18.4. firmly oppose the teaching of creationism as a scientific discipline on an equal footing with the theory of evolution by natural selection and in general resist presentation of creationist theories in any discipline other than religion;
    18.5. promote the teaching of evolution by natural selection as a fundamental scientific theory in the school curriculum.

    Hier blijkt dat dit rapport geen oorlogsverklaring, geen coup, en geen aanzet tot een cultuuroorlog is. Het is wel een voorzorg, tegen de import in Europa van de Amerikaanse cultuuroorlog. Het mag immers bekend geacht worden dat evolutie als speerpunt uitgezocht is “To defeat scientific materialism and its destructive moral, cultural and political legacies. “ (Governing Goals #1, Wedge Document) omdat evolutie gemakkelijk “a popular base of support among our natural constituency, namely, Chnstians” (Wedge document) aanspreekbaar maakte. Het Wedge document staat niet alleen: het is maar een van de uitingen van fundamentalistisch neo-conservatief rechts. “Dominionism” is duidelijk een beweging die de democratische staat verwerpt.
    In Nederland is de situatie nog niet vergelijkbaar met die in de VS. Zo staat de CU economisch niet zo ver naar rechts als hun Amerikaanse evangelische verwanten. Wel is het een teken aan de wand dat CU over abortus en euthanasie begon in de kabinetsformatie – zoals de Amerikanen – maar niet over zondagsrust: terwijl bij de SP en PvdA ook voorstanders van het afschaffen van de koopzondag zijn. De EO staat politiek-economisch rechtser dan de CU, en heeft sterk voor een CDA / VVD kabinet gepleit. De EO is opgericht met als doel evolutie te bestrijden; de EO heeft in zijn begintijd ook een ruimte verleend aan Francis A. Schaeffer, een van de eerste ‘dominialisten,’ en Andries Knevel heeft in Nederland de ID publiciteit verzorgd. Nu ID in Nederland uit de aandacht is, heeft Andries Knevel via zijn opiniestuk in CV-Koers (maart 2007) geprobeerd een Nederlandse ‘lijst van wetenschappers anti-darwin’ op te zetten, zoals de Discovery Institute lijst. Knevel kreeg niet voldoende aanhang voor zo’n lijst. Knevel gaat er zo te zien vanuit alleen ‘reformatorische of evangelische kringen’ tot de christenen gerekend kunnen worden.
    In Nederland is de polarisatie ook niet zo sterk, misschien nog niet zo sterk. Wetenschappers hebben zich vrijwel buiten het Nederlandse ID ‘debat’ gehouden, in de overtuiging dat dit debat toch niet over wetenschap gaat. De KNAW heeft weliswaar een debat gehouden, maar heeft duidelijk de veel wijdere diversiteit laten zien, en zich niet blindgestaard op ID. Theologen in Nederland volgen veelal een theïstische opvatting van evolutie, zie bv Bram van de Beek. Ook Gijsbert van de Brink aanvaardt theïstische evolutie: in ieder geval genoeg voor een evolutiebioloog om niet de barricades op te gaan. In feite is sinds 1955, door Lever’s ‘Creatie en Evolutie’, in Nederland een vredesverdrag tussen geloof en wetenschap geldig. Het is vanuit de VS, en door toedoen van de Amerikaans geïnspireerde EO, dat de verhoudingen ook hier dreigen te verslechteren. Het voorstel voor de Raad van Europa signaleert potentiële moeilijkheden, maar veroorzaakt ze niet.

  12. Gerdien, interessant dat je dominionisme erbij haalt en Schaeffer noemt. Ik wilde je eerst tegenspreken, want ik ken Schaeffer vooral van zijn oproepen tot spiritualiteit en zijn cultuurbeschouwingen. En ‘l Abri is meer een studiecentrum voor persoonlijke ontwikkeling dan een ‘movement’ met politieke of maatschappelijke doelstellingen. Maar Schaeffers boek “A Christian Manifesto” is natuurlijk ondubbelzinnig. Toch denk ik dat het verschil tussen de States en Europa gigantisch is en dat de European Council dit goed inzichtelijk dient te maken alvorens conclusies te trekken. Lees bijvoorbeeld “Roads to Dominion: Right-wing Movements and Political Power in the United States”, door Sara Diamond (Guilford Press 1995). Ik zie dit in Europa nog niet gebeuren – maar misschien ben ik naïef.
    Het is niet zozeer punt van 18 van de ‘draft resolution’ waar ik moeite mee heb, maar de punten
    1) “creationisme kan een bedreiging van mensenrechten vormen”: een vergaande, maar ongefundeerde claim
    8) “wetenschap is van fundamenteel belang”: op zich is dit waar, maar het staat in de verkeerde context. Er zijn wel meer dingen van fundamenteel belang voor vooruitgang, welvaart en een veilige samenleving. Er is hier sprake van absolutisme betreffende rol van de wetenschap. Dit zou genuanceerd kunnen worden in het rapport.
    11) “The total rejection of science is definitely one of the most serious threats to human rights and civic rights.” Dit is helemaal niet aan de orde. De biologische evolutietheorie is geen synoniem voor “de Wetenschap”. Dit is een stroman.
    12) “The war on the theory of evolution and on its proponents most often originates in forms of religious extremism which are closely allied to extreme right-wing political movements. The creationist movements possess real political power. The fact of the matter, and this has been exposed on several occasions, is that the advocates of strict creationism are out to replace democracy by theocracy.” Dit doet geen recht aan het scala van stromingen waarbinnen creationisme en ID een plek hebben gevonden. Er is ook sprake van gematigde vormen van creationisme en ID. Juist door het als (cultuur)oorlog te bestempelen, dwing je gematigde mensen om een keus te maken – waar sta ik? Oftewel: het rapport polariseert.
    17) “It is part of the role of the Council’s parliamentarians to react before it is too late.” Eerst een doemscenario creëren en dan alle beschikbare middelen inzetten om dat te voorkomen? Dat lokt wellicht juist de reactie uit die je wilde voorkomen…

  13. Hallo Simon,
    De radicale Nancey Pearcey, die ik ook in mijn brief aanhaal, is een leerlinge van Schaeffer. Ze is volgens de flaptekst van haar boek Total Truth “the Francis A. Schaeffer scholar at the World Journalism Institute, where Total Truth serves as the basis for a worldview curriculum.” Haar boek staat vol verwijzingen naar Schaeffer en ‘L Abri, waar ze een behoorlijke tijd gestudeerd heeft. Ik krijg sterk de indruk dat haar rechtse ideeën direct door Schaeffer geïnspireerd zijn en dat ze in feite zijn agenda uitvoert (hoewel ik verder niet veel van Schaeffer afweet). Zo doet ze het tenminste in haar boek voorkomen. Ze citeert Schaeffer vaker dan de Bijbel…

  14. Hallo Simon, Ja, Dat lokt wellicht juist de reactie uit die je wilde voorkomen… is altijd het gevaar. Maar ik vind het griezelig dat het dagblad Trouw een redelijk gunstige bespreking aan Ken Ham’s Creation Museum heeft gewijd, en een negatieve reactie op het rapport voor de Raad van Europa heeft gepubliceerd (op maandag 15 juni, De Verdieping blz 9). Ik had van Trouw een andere opstelling verwacht.

  15. Taede, ik denk dat je met Schaeffer twee kanten op kunt. De ene kant is de innerlijke, spirituele kant. Zelfreflectie en ‘ken je culturele omgeving’: hoe geef ik mijn (christelijke) leven vorm in de huidige cultuur. De andere kant is meer naar buiten gericht: welke consequenties hebben filosofische stromingen als nihilisme en een strikt naturalistisch werelbeeld op de algemene cultuur en hoe blijft het christendom zinvol en sterk (dus gekeerd tegen cultuurrelativisme).
    In zijn boek “Manifesto” zegt Schaeffer dat je als christen burgelijk ongehoorzaam moet zijn als de samenleving of cultuur dingen van je vraagt die tegen je overtuigingen ingaan. Niet ‘go with the flow’ maar ‘fight the good fight’. Dat kun je vrij makkelijk uitbouwen naar extremistische opvattingen. Oppassen dus!
    ‘l Abri Nederland ken ik vrij goed – zij houden zich meer met de eerstgenoemde kant van Schaeffer bezig.

  16. Hoi Simon,
    Dank je voor deze verhelderende uitleg! En goed dat je ook de ambiguïteit van Schaeffer onderkent. Totdat ik het boek van Pearcey las, wist ik niets van Schaeffer, dus je opmerkingen zijn meer dan welkom.

Comments are closed.