De absurditeit van het mensvormige denken (column)

Jeroen Bosch, Het Laatste Oordeel (Bron: https://nl.pinterest.com/ZzzMau/hieronymus-bosch/)

Zullen we ooit, in een hiernamaals, beloond worden voor de goede daden die we tijdens ons leven verrichtten, en gestraft worden voor alle kwaad dat we hebben gedaan? In dat laatste geval denken we dan vaak aan moord, doodslag, diefstal, etcetera. Dus aan wat mensen andere mensen aandoen.

Maar we beseffen vaak niet hoe antropocentrisch deze manier van denken is.

Als God de Schepper is van álle levende wezens, zoals in het christelijk geloof wordt beleden, waarom dan niet ook denken aan het kwaad dat ieder mens – bewust of onbewust – doet aan de overige schepselen die deze Aarde bevolken?

Denk aan alle muggen die we doodslaan omdat ze ons uit de slaap houden, de ontelbare bacteriën die we doden wanneer we douchen met shampoo, of aan de talloze insecten die we pletten onder onze schoenen als we op zondagmiddag een blokje om gaan of lopend ter kerke gaan. Ik denk aan de slak die ik vanochtend totaal onwetend van zijn bestaan maar met een luide krak de eeuwigheid in hielp, onder de zool van mijn plastic klomp.

Wie vergeldt het kwaad dat deze schepselen is aangedaan? Wie zal ooit voor de genocide die ieder van ons gedurende een leven pleegt kunnen boeten? En hier is niets ironisch aan.

Met andere woorden, als we het antropocentrisme loslaten, wordt het idee van straf (en beloning) in het hiernamaals absurd.

We hebben helemaal geen reden om aan dit antropocentrisme vast te houden. Derhalve is het menselijke idee van straf of vergelding in het hiernamaals absurd. Waarmee ik overigens niets gezegd heb over het al dan niet bestaan van zo’n uiteindelijk oordeel. Misschien dat er zo’n oordeel zal zijn, misschien niet. Alles wat ik zeg is dat we ons er nu geen voorstelling van kunnen maken zonder in absurditeiten te verzanden.

2 thoughts on “De absurditeit van het mensvormige denken (column)

  1. Antropocentrisch, of – net als in de bijbel – inzien dat de mens een unieke positie inneemt in de schepping? Dat is geen trekje van het traditionele christendom, maar ontleend aan de bijbel. De bijbel gaat vooral over God en Zijn relatie met de mens. Volgens Psalm 8 is de mens bijna goddelijk gemaakt. Dat wordt van geen enkel ander schepsel gezegd. Van de Tien Geboden gaan er zes over de verhouding tot de naaste. “Gij zult niet doden” gaat over mensen, niet over dieren, want die mogen worden gedood om als voedsel te dienen. Volgens Joh. 3:16 kwam Jezus om de mensen te redden, of moeten vlooien ook opnieuw geboren worden?

    Ik zou dit bijbelse principe niet ‘antropocentrisch’ noemen, omdat het nog altijd in de eerste plaats over God gaat. Wel in relatie tot de mens, maar dat op de tweede plaats.

    U noemt dat antropocentrisch en absurd.

    Daartegenover stelt u, dat als er een Laatste Oordeel is (waar u onzeker over bent), we dan ook ons moeten verantwoorden voor het doodslaan van muggen en zelfs het doden van bacteriën…

    En dat noem ik absurd. Als je die lijn doortrekt, mogen we niets doden en dus ook geen planten. We gaan dan dood, want er is niets meer te eten. En ook hier is niets ironisch aan.

    Verder staat uw redenering op gespannen voet met de logica. U stelt dat het ‘antropocentrisme’ absurd is, want als je het loslaat, is het laatste oordeel onhoudbaar. Dus, geen antropocentrisme impliceert geen laatste oordeel. De logische conclusie is dan dat laatste oordeel antropocentrisme impliceert. Het probleem is, dat uw uitgangspunt een verwerping is van de bijzondere positie van de mens en dat probeert u te bewijzen door aan te tonen dat het verbod op doden alleen maar kan als je de mens een bijzondere positie toekent. Maar dat is volgens u niet zo, dus… een duidelijke cirkelredenering!

    De christelijke notie dat de mens de ‘kroon van de schepping’ is, komt uit de bijbel.
    De tegenwoordig veel gehoorde notie dat we de mens niet boven de dieren mogen stellen, komt voort uit het materialistisch Darwinisme. Immers, het bestaan van wat leeft is in dat model louter toeval en er is dus geen norm om de ene levensvorm hoger te waarderen dan de andere. Wie dat echt gelooft, mag in het strafrecht geen onderscheid maken tussen het doden van een mens, of een vlieg.

    Wie in God als schepper gelooft – als creationist, of als theïstisch evolutionist – heeft dat probleem niet. Ons hele (Westerse) morele bewustzijn is gebaseerd op de notie dat de mens boven de dieren staat. Euthanasie is heel lang een discussiepunt geweest, het laten inslapen van een hond door een dierenarts is dat niet. Absurd?

    Ik hoor achter uw blog het materialistische Darwinisme, waarin geen plaats is voor God en dus ook niet voor het Laatste Oordeel. Omdat u van dat laatste niet zeker bent en er dus ruimte voor laat, is het mij volledig onduidelijk, hoe u bij de conclusie ‘absurd’ komt.

  2. Wat het opzettelijk doden van andere dieren betreft hebben wij mensen (vaak) nog een keuze. Maar leeuwen hebben die niet. Die moeten gnoes of antilopes doden om in leven te blijven. Doen zij daarmee kwaad? En sluipwespen die hun eieren in een rups injecteren? Overigens zou het niet vreemd zijn dat als leeuwen een gnoe doden, dit niet als kwaad is aan te duiden, maar als mensen het doen, het wel kwaad zou zijn?

Comments are closed.