Creationisme als gevaar ook voor onze samenleving!!

Alle alarmbellen gingen bij mij vanmorgen af toen ik op de site van het Reformatorisch Dagblad een artikeltje las over de effecten van de hele discussie over de Urkse anti-evolutiefolder. Het is een klein berichtje, maar zeer onrustbarend. De zinsneden die mij schokkeerden waren de volgende:

De organisatoren zijn nu bezig met het ontwikkelen van lesmateriaal voor scholen. Zij hopen dat op scholen „straks naast de evolutietheorie ook over het andere ontstaansmodel, de schepping, wordt verteld.”

Hier gaat het dus helemaal mis! Hier moet met man en macht een halt worden toegeroepen, om Amerikaanse toestanden te voorkomen! Want er zullen op de Veluwe en elders ongetwijfeld scholen zijn, die dit materiaal zullen aanschaffen – er is waarschijnlijk vraag naar dergelijk materiaal, anders zouden de organisatoren er niet aan werken – en dan is het hek helemaal van de dam.

Ik denk dat het tijd wordt dat de overheid paal en perk stelt aan creationisme. Een verbod van het toekomstige lesmateriaal lijkt mij zeer verstandig. Maar dan moet de overheid wel geld steken in het ontwikkelen van lesmateriaal dat vragen over geloof en wetenschap aan de orde stelt. Lesmateriaal dat enerzijds inzicht geeft in wat wetenschap is en hoe het werkt, en dat inzicht geeft in de achtergronden van geloof (dus inzichten in historische bijbelwetenschappen, godsdienstpsychologie, godsdienstfilosofie etc.). Want blijkbaar laten vragen over de relatie tussen geloof en wetenschap zich niet helemaal wegdrukken uit het onderwijs. Ze moeten een plaats hebben, maar dan wel op verantwoorde en passende wijze.

Maar meer nog: ik denk dat het tijd wordt dat de kerken – en dan denk ik met name aan de PKN in Nederland – zich eens uitspreekt over creationisme en evolutie. Laat die geldverslindende managers in Utrecht in hun ivoren toren eens actie ondernemen en hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen!! Anders is de kerk een nutteloos instituut geworden dat zich net zo goed kan opheffen!!

Het wordt tijd voor actie.


Ondertussen heb ik een opiniestuk naar een grote Nederlandse krant verstuurd. Ook heb ik per e-mail contact opgenomen met het Ministerie van OCW.

Op dit moment ga ik er nog even vanuit dat het allemaal niets uithaalt, maar niets doen is zoals gezegd niet langer een optie.


Simon Holwerda heeft op de website van www.keepthefaith.nl zojuist ook een uitgebreide en uitstekende bijdrage aan het probleem van creationisme in het onderwijs gepubliceerd. Zie hier: http://www.keepthefaith.nl/?p=219.

27 thoughts on “Creationisme als gevaar ook voor onze samenleving!!

  1. “Lesmateriaal dat enerzijds inzicht geeft in wat wetenschap is en hoe het werkt, en dat inzicht geeft in de achtergronden van geloof (dus inzichten in historische bijbelwetenschappen, godsdienstpsychologie, godsdienstfilosofie etc.).”
    Reformatorisch onderwijs bestaat juist bij de gratie van het buiten de deur houden van zulk soort informatie, of er wordt meteen bij verteld dat het allemaal niet klopt. Een actie van overheidswege tegen creationisme zal de strenggelovigen alleen maar bevestigen in hun visie dat de buitenwereld slecht is en dat de satan de zuil probeert onderuit te halen.

  2. Ik ben het met je eens dat dit een foute ontwikkeling is. Het lijkt als 2 druppels water op Amerikaanse ID toestanden.
    Echter, ik kan mij niet voorstellen dat er ook maar één biologieleraar te vinden is die schepping als alternatieve theorie over de ontwikkeling van het leven op aarde serieus neemt en dat gaat doceren.
    PS: door technische storing kan ik momenteel op mijn blog evolutie.blog.com geen nieuwe posts maken en kommentaren niet goedkeuren. Ik hoop dat het snel over is.

  3. @ Gert,
    Ik ben niet zo optimistisch over biologieleraren als jij bent. Ik heb in België gemerkt hoe groot de druk van leerlingen op leraren is, en hoe weinig kennis biologieleraren van deze problematiek hebben. In België is het een groot probleem aan het worden (met name bij moslimscholieren) dat momenteel ook door de Belgische overheid onderzocht wordt.
    Het zou misschien eens goed zijn dat de Nederlandse media de belangstelling voor dit materiaal onder biologie-onderwijzers eens zouden onderzoeken, bijv. door Maurice de Hond. Ik denk niet dat de Urker creationisten zomaar “out of the blue” met hun lesmateriaal zijn begonnen. Er zal vraag naar zijn geweest. Dat is al verontrustend genoeg!
    Overigens, ook hoog opgeleiden kunnen een zwak hebben voor creationisme. Onlangs nog kwam Wageningen University nog in het nieuws omdat eenderde van de studenten creationisme een optie vond: http://www.resource-online.nl/achtergrond.php?id=193.
    Dit geeft m.i. aan dat creationisme echt een bedreiging aan het worden is.

  4. @ gert korthof: “Echter, ik kan mij niet voorstellen dat er ook maar één biologieleraar te vinden is die schepping als alternatieve theorie over de ontwikkeling van het leven op aarde serieus neemt en dat gaat doceren.”
    Die zijn er bij tientallen op reformatorische en vrijgemaakte scholen. De meest eerlijke uiting die ik hierover heb gehoord was van een biologieleraar die toegaf dat de evolutietheorie echt niet zomaar van tafel geveegd kon worden. Maar tegelijk hield hij vol dat je maar moest “geloven” in het scheppingsverhaal.
    In de biologielessen die ik heb gehad (onderbouw) kregen we naast de christelijke (!) methode een werkboekje waarin we onzinnige dingen in moesten vullen als ‘er zijn nooit tussenvormen gevonden’ etc, de gebruikelijke crea-nonsens dus.

  5. @Gert
    Vergis je niet. Er zijn zeker biologie leraren te vinden die schepping als wetenschap in les geven. Bijvoorbeeld deze:
    http://www.nd.nl/artikelen/2008/november/27/erken-schepping-dan-evolutie.
    Of Gerard G. Kunst die regelmatig op internet commentaren te vinden is.
    @Taede:
    Ik heb geen vertrouwen in overheid in PKN en deze. Overheid met CU in de regering? CDA met koudwatervrees? PKN met Gereformeerde Bond?
    Zulk materiaal krijgen de Refo kinderen waarschijnlijk nu ook. De achterban van het RefDag is op geen enkele manier te bereiken. Het Nederlands Dagblad is belangrijk. Trouw is pro-evolutie, maar soms niet erg moedig.

  6. Taede, je wilt actie. Misschien moet je in dit verband je oordeel (‘zielig’) over de atheistische *actie* met reclameborden langs de snelweg (‘God bestaat waarschijnlijk niet’), eens in heroverweging nemen. Dat zijn nl. *actie’s* die de aandacht trekken. Dat is iets anders dan schrijven, discussieren op het internet of in een krant. Je wilt actie? Nu, wat de atheisten deden was een *actie*. Misschien was je het niet eens met de tekst. OK! Bedenk een betere tekst en ga geld inzamelen, of iets dergelijks, Ga scholen bezoeken in de bible belt en geef gratis een lesuur of iets dergelijks.

  7. Er zullen vrij weinig mogelijkheden zijn om de meningen binnen het echte reservaat te veranderen. De vraag is eerder wat de beste strategie zou zijn om crea-invloed buiten het eigen reservaat in te dammen.
    De vraag is ook of de bluf van Van Helden in het RD dat hij tevreden mag zijn ergens op stoelt. Wie anders dan al overtuigden namen de folder serieus?

  8. @ Gerdien,
    Je hebt een punt dat het bluf lijkt dat Van Helden zich op de borst slaat. Waar ik me echter zorgen over maak, is de groeiende opmars van creationisme. Want het lijkt alsof creationisme weer mag. Ik heb in een van de bovenstaande reacties al verwezen naar het onderzoekje van de Universiteit Wageningen. Ik vermoed dat je een dergelijk onderzoek ook aan de VU zou kunnen houden met misschien wel gelijksoortige resultaten. Dat is toch vrij schokkend. Want het lijkt inderdaad in de media alsof niemand die folder serieus neemt. Bovendien hebben we veelal een bepaald beeld van mensen die creationist zijn. Maar dat onderzoek van de Universiteit Wageningen laat dus zien dat ook hoger opgeleiden creationisme serieus nemen. Dat duidt er m.i. op dat de groep die creationistische of in ieder geval anti-evolutionaire denkbeelden serieus neemt (a) veel groter is, en (b) veel diffuser is dan vaak wordt gedacht.
    Waarbij ik dus inderdaad op je punt kom: Wat is de beste strategie om crea-invloed buiten het eigen reservaat in te dammen. Tsja, da’s een hele goeie. Ik denk dat je dat daar – ten minste – twee middelen voor nodig zijn: (a) laten zien waar creationisme vandaan komt, en dan bedoel ik wat de motieven zijn van creationisme etc., om in ieder geval maar te laten zien dat creationisme geen wetenschappelijk punt heeft, maar een ideologische beweging is; de boel ontluisteren dus; en (b) laten zien wat wetenschap is en hoe het werkt en waar de evolutietheorie echt over gaat.
    Bovendien zou er moeten worden gekeken naar wat motieven zijn van mensen om de evolutietheorie te betwijfelen. Gaat het alleen om bewijsmateriaal? Dat geloof ik dus niet. Er spelen andere factoren mee, zoals zoeken naar identiteit, etc. (het gaat veelal om jonge mensen). Daar moet dus naar gekeken worden om erop te kunnen inspelen.
    Zucht. Het is een complex probleem. En het lijkt steeds groter te worden.

  9. Dit is inderdaad een zorgelijke ontwikkeling. Ik denk dat er vooral in de bible belt vraag is naar dit soort onzinnig ‘onderwijsmateriaal’. Die groep is buitengewoon lastig te bereiken doordat ze muurvast zitten in hun leerstellingen en blind zijn voor elke vorm van kritiek daarop. Hier zal weinig verandering in komen als het onderwijs deze indoctrinatie ondersteunt. Mijn inziens zou er meer druk vanuit de regering uitgeoefend moeten worden om wetenschap en religie te scheiden in het onderwijs, dat nota bene door ons allemaal gefinancierd wordt. Ook zou evolutie een prominentere plaats moeten krijgen in het biologieonderwijs, zowel op de basisschool als op de middelbare school.
    Wat creationisme op de VU betreft het volgende.
    Aan mijn eigen faculteit (Bewegingswetenschappen) merk je (gelukkig) vrijwel niets van de confessionele grondslag. Als evolutie al ter sprake komt (in het kader van anatomie of fysiologie), levert dat geen problemen op.
    Bij de opleiding biologie is er (bijna) vanzelfsprekend geen creationist te bekennen en tijdens de vakken “evolutiebiologie” en “evolutie van de mens” wordt er kort iets over gezegd, maar meer ook niet. De hoogleraar die die vakken (deels) geeft (Nico van Straalen) ken ik vrij goed. Hij geeft ook het vak “Mens en evolutie” aan eerstejaars Biomedische wetenschappen. Dit levert de laatste paar jaar vooral bij moslimstudenten nogal wat weerstand op (dit heeft zelfs ooit het landelijke nieuws gehaald).
    Bij eerstejaars theologie zitten schrikbarend veel creationisten, zoals ik aan den lijve heb ondervonden toen ik daar het vak “Inleiding op het OT” volgde. Wat me in gesprekken met een aantal van die studenten vooral opviel, was hoe groot hun onwetendheid en misvattingen van evolutiebiologie waren. De hoogleraar die dit vak geeft (Eep Talstra) ken ik eveneens en heeft zelf echter geen probleem met evolutie.

  10. Tjonge wat een agressie spreekt er toch uit sommige stukjes op deze site. Ongeveer twee weken geleden legde Smalhout daar in de Telegraaf (nota bene) nog eens de vinger bij. Langzamerhand ga je toch soms twijfelen of we wel echt in een vrij land leven. Kennelijk is die vrijheid voor sommigen maar heel beperkt. Ook hier op deze site. Helaas je zou van mensen die geloven toch anders verwachten.

  11. @Gert,
    Treffen dat je ‘atheïstisch’ en ‘evolutionistisch’ als synoniemen ziet. De atheïstische actie met het bord langs de snelweg heeft niets te maken met de evolutietheorie. Sterker nog, de actie getuigt van het christelijke karakter van het moderne atheïsme. Met drang tot verkondiging is zij niet anders dan christelijke bewegingen als het evangelisme.
    Het laatste wat we nu nodig hebben, is dat de evolutietheorie in het levensbeschouwelijke hokjes geduwd wordt.
    @Gerdien,
    Creationisme komt niet voort uit gebrekkige kennis van de evolutietheorie, maar uit letterlijke interpretatie van de Bijbel. De grootste opgave ligt dan ook niet bij de evolutiebiologen, maar de theologen en bijbelwetenschappers. Zij moeten duidelijk laten merken dat de letterlijke opvatting van de Bijbel niet alleen logisch onmogelijk is, maar ook het begrijpen van de Bijbel onmogelijk maakt.

  12. @ Rutger,
    Ik denk dat het probleem aan twee kanten snijdt. Enerzijds heb je gelijk: er ligt een grote opgave bij theologen en bijbelwetenschappers. Anderzijds heeft onderzoek uitgewezen dat een beter kennis van de evolutietheorie ook tot minder creationisme leidt, omdat mensen beter gaan begrijpen waar wetenschap om draait. Veel verzet van creationisten tegen evolutie komt voort uit een idee dat wetenschap niets dan ideologie is. Meer kennis van theorieën en hoe die door hypothesevorming, empirische toetsing, etc. tot stand zijn gekomen levert blijkbaar ook een ander beeld van wetenschap op.
    Wat dus uiteindelijk nodig is, is vrij simpel (maar blijkbaar moeilijk te realiseren): samenwerking tussen natuurwetenschappers en theologen, evt. aangevuld met wetenschapsfilosofen en (wetenschaps-)historici.

  13. Ik vrees dat ik het eens ben met Rutger : het gaat niet echt om de kennis; kennis is boter aan de galg voor wie er principieel (ideologisch) niet voor open staat. Dàt is juist zo frustrerend : eigenlijk is het helemaal niet relevant voor dit debat dat je argumenten gebruikt, laat staan dat je ‘gelijk’ hebt.
    Overigens vind ik het vreemd dat je naar België verwijst. Ik weet dat het klopt wat je over sommige moslimjongeren zegt, maar over het algemeen zijn we er alvast in Vlaanderen (voor zover ik kan beoordelen) nogal gerust in dat het creationisme in Vlaanderen niet echt voet aan de grond krijgt (het Vlaamse katholicisme is zéér ‘pragmatisch’ – of ‘lui’, in de goede zin van het woord). Anders juist dan in Nederland, dat – net als de VSA – wel degelijk iets als een ‘Bible belt’ kent.

  14. Waarom je zo druk maken over iets wat volgens jou niet waar is? Ik zie helemaal niets in het Dogma van Evolutie, sterker nog ik moet bijna kotsen als ik weer zo’n Midas Dekkers over het beeld zie schuifelen die weer iets over de evolutie loopt te wauwelen. Misschien moet je eens in gedachte nemen dat de manier waarop jij (en je vaste reaguurder Gerdien) met de Evolutie omgaat, parallel loopt aan de banken die zich zelf zouden controleren. Op dit moment blijkt dat de controle een wassen neus geweest en dat bij alle mooie verhalen de wens de vader van de gedachte is geweest. Ook economie noemen ze wetenschap…
    Sluit de mogelijkheid niet uit dat er een moment komt dat de Evolutietheorie aan gruzelementen gaat.

  15. @ Louwrens: zie de wetenschappelijke literatuur. De evolutietheorie gaat evenmin aan gruzelementen als de atoomtheorie.

  16. de evolutietheorie kan wel degelijk aan gruzelementen. Zoek het verhaal van Coen Simons voor Studium Generale in Utrecht maar op!!! Nuchtere praat!

  17. wv, eerder ‘nuchtere kletspraat’ van Coen Simon: “Elke wetenschap heeft haar eigen centrale fictie. Simon noemt enkele voorbeelden: de biologie kent de ‘vitale kracht’, de ethiek de ‘vrije wil’ en de wiskunde de ‘imaginaire getallen’. Deze noties zijn noodzakelijke instrumenten om voortgang in het onderzoek te houden.”
    Ik wou dat ik filosoof was… Als ik als leek ‘vitale kracht’ in verband met de biologie breng wordt ik uitgelachen, maar een filosoof komt er mee weg!?
    Imaginaire getallen zijn trouwens ook niet fictief (wat bedoelt Coen Simon eigenlijk met fictie?).

  18. ‘Vitale kracht’ is elan vital, een 19de eeuws begrip dat oorspronkelijk uit de filosofie komt en voornamelijk door Bergson gebezigd werd. Het gaat uit van een diepe innerlijke levenskracht die in elk wezen schuilt.

  19. Bergson! Dan hebben we het over 1910 of daaromtrent, en niet eens zozeer over de biologie van die tijd als over filosofie die Bergson aan biologie ophing.

  20. K. Artmann:
    In België is meer dan 90% van de evangelicalen creationist. Evangelicalen vormen in België dan wel een kleine groep, maar wat dit betreft heerst er een heleboel onwetendheid.
    Het gaat er volgens mij vooral over om aan te tonen dat je orthodox kunt blijven en de evolutietheorie kunt accepteren. Daarom moet je geduldig en langdurig in gesprek gaan met creationisten. Ze zijn heus niet de randdebielen waar iedereen hen voor aanziet (meestal).
    Atheïsten die verklaren dat de evolutietheorie het intellectueel mogelijk heeft gemaakt om niet in God te geloven, doen daar niet veel goeds aan.

  21. Citaat: “en verbod van het toekomstige lesmateriaal lijkt mij zeer verstandig.”
    In welke tijden leven we eigenlijk? Wat een onzin!
    En trouwens, sinds wanneer moeten concurrende paradigma’s het zwijgen opgelegd worden? Als uw heersende paradigma zo sterk is, lijkt me dat nogal onnodig…

  22. Hallo Taede,
    In aansluiting op het artikel in het RD van
    10 maart jl. hierbij een link naar nog een
    artikel in het RD d.d. 18-03-2009:
    http://www.refdag.nl/artikel/1398726/Evolutie+en+schepping+beide+in+biologieonderwijs.html.
    Zoals Gerdien in haar bijdrage ook opmerkte zijn er helaas veel meer voorbeelden van
    leerkrachten in het middelbaar onderwijs die de schepping als wetenschap les geven.
    Met betrekking tot het lesmateriaal voor scholen, dat bestaat echter al veel langer: zie hiervoor op de website van
    Bijbel en Onderwijs
    link: http://www.bijbelenonderwijs.nl/index.php?page=10.
    Zoals je kunt zien wordt er lesmateriaal aangeboden voor de groepen 7 en 8 van het basisonderwijs en verder voor het voortgezet onderwijs. Creatie.info zou het liever nog “grootser” willen “aanpakken”.
    Tenslotte een link naar de 23e NIBI-onderwijsconferentie: Evolutie in het
    biologieonderwijs
    link: http://www.nibi.nl/files/documents/OC2009_Progboek_web.pdf [opent PDF-file].
    Een van de bijdragen was van:
    26 L17 Evolutie en religie – René Woudenberg en Rene Fransen
    Helaas waren er (voor zover ik te weten ben gekomen) geen leerkrachten van reformatorische scholen op deze conferentie
    aanwezig.
    Van de andere kant bekeken kan ik ook wel begrip opbrengen voor leerkrachten op refor-
    matorische scholen. Indien zij pro-evolutie
    zouden zijn cq zouden laten blijken, zie
    Andries Knevel.

Comments are closed.