Maakt wetenschap (geloof in) God overbodig?

De cruciale vraag, die ook veel bezoekers van mijn weblog direct of indirect bezighoudt, is natuurlijk: maakt wetenschap (geloof in) God overbodig? De antwoorden hierop zullen, vanzelfsprekend, net zo veelkleurig zijn als de perspectieven van waaruit die antwoorden gegeven worden.

Dat blijkt maar weer eens uit het zojuist verschenen boekje dat door Michael Shermer is geredigeerd en door de John Templeton Foundation is uitgegeven in de "Big Questions" serie, met de titel Does Science Make Belief in God Obsolete? Antwoorden in de vorm van korte essays worden gegeven door 13 geleerden, waaronder Steven Pinker, kardinaal Schönborn, Mary Midgley, Victor Stenger, Michael Shermer en Stuart Kauffman.

Het mooie van dit 31-pagina’s dunne boekje is, dat het gratis als PDF ter beschikking wordt gesteld.

Voor een persbericht over dit boekje op www.Foxnews.com, zie HIER.

Eerdere "big questions" zijn HIER te vinden.

Verder vond ik bij toeval een achtergrondverhaal over de interesse van Sir John Templeton in de hele kwestie omtrent de interactie van geloof en wetenschap. Voor wie geïnteresseerd is:  http://www.slate.com/id/1822/.

P.s., 21 mei 2008: Zojuist kreeg ik een mailtje dat naar aanleiding van dit Templeton-boekje een lunch-meeting werd georganiseerd op 15 mei j.l. met o.a. William Phillips en Michael Shermer, zie HIER. Een videoweergave van de lezingen is HIER te vinden (in totaal ongeveer anderhalf uur discussie!). Het is werkelijk bizar om die gasten daar serieus over God als een explanation te horen praten…

17 thoughts on “Maakt wetenschap (geloof in) God overbodig?

  1. Taede, als ik dit lees, kan ik de gedachte niet onderdrukken dat er, sinds de verschijning van jouw boek, eigenlijk niet veel vorderingen gemaakt zijn: al deze wetenschappers kijken naar God zoals de door jou bekritiseerde Polkinghorne en Peacocke. God is een of andere mecanicien die iets stiekums doet met de natuurwetten. Erg gelukkig vind ik de teksten niet. Wat dat betreft heeft jouw collega, Maarten Wisse (geattakeerd hierom door Paul Delfgaauw) gelijk: het is onzinnig om wetenschappers steeds te vragen naar hun theologische opvattingen. Die zijn bedroevend. -Ik stel voor dat we iedere niet filosoof en theoloog voortaan verbieden een mening te hebben over God. Ze mogen geloven, accoord, maar niet nadenken over God en ze mogen zeker geen theorieen debiteren over religieus-metafysische concepten, want dat kunnen ze niet zo goed. Kunnen jij en Maarten daartoe niet het voortouw nemen?

  2. Beste Jan,
    Vind je je voorstel niet hoogst aanmatigend? Stel ik ben de schrijver van een invloedrijk boek (ik noem maar wat, de Odyssee), dan zou volgens jouw logica alleen mensen die ervoor klassieke talen gestudeerd hebben, een oordeel mogen vellen over (één van) de personages van dat boek. Waarom dat exclusiviteitsprincipe? Is een gewone sterveling niet meer in staat om iets zinnigs te zeggen over god? Bovendien bestudeert een theoloog geen god maar de godsdienst dus hoe een studie theologie kennis (en daarmee een mening) over god moet bewerkstelligen, je mag het me uitleggen…
    Gegroet,
    Benach

  3. Welnee, helemaal niet: niet aanmatigender dan het redelijke idee dat ik geen dingen over onderwerpen moet zeggen die ik niet bestudeerd heb.
    Nou ja, natuurlijk mogen ze er wel wat over zeggen, maar de vraag is: hoe serieus moeten we het nemen?
    En dan, tenslotte, ik meen het ook niet zo serieus hoor.

  4. “…ik meen het ook niet zo serieus hoor…”
    En gelijk heb je ….
    Eigenlijk neem ik dan ook niets meer serieus van wat U hier schrijft, net zoals jij dat doet …
    Grapje ….

  5. “…hoe serieus moeten we het nemen?…”
    Misschien toch een “toelatingsexamen”om op een openbaar toegankelijk blog te mogen reageren …
    Wat belet er jullie om een niet-toegankelijk blog op te starten ?
    Jullie willen een beschermde werkplaats ?
    Vergeet het …De “kontrole” op de ( aldan niet belabberde ) info is voorbij …Men zal moeten leren leven met alle idiotieen en amateurs en manipulatoren die het liefst gratis het internet afschuimen …het alternatief ? … opgesloten worden in jullie zelfgekonstrueerde reservaten ? …
    Succes met jullie eventuele keuze
    Get real …

  6. Tsjok, het was natuurlijk niet de bedoeling omje te beledigen.
    Je moet begrijpen dat het voor ons niet eebnvoudig is. De voorman van de nieuwe atheisten is Dawkins. Dawkins heeft een wijsgerig argument in elkaar geknutseld dat zo onnozel is, dat wij mensen die dit serieus nemen eigenlijk zouden moeten bewerken met een ouderwetse bijbel. Maar vooruit, je hebt een groot hart en ziet het door de vingers. Zoals je een kinderfeestje niet bederft, zeg je tegen de aanhangers van dawkins dat het best wel knap is en dat die Dawkins, nou, dat dat een slimme kop is.
    En hoplakee, vervolgens komt er een heel pak wetenchappers aan die je -hoe aandoenlijk!- vertellen dat God nogal tegen de natuurwetten aanhikt maar dat hij vast en zeker wel een maniertje heeft gevonden om ze stiekum opzij te schuiven.
    En nog steeds kom je mensen tegen die je doodleuk vertellen dat er een ‘dichotomie’ bestaat tussen wetenschap en filosofie en dat wetenschap over concrete, bewijsbare zaken gaat enzovoort. Het is om te huilen, natuurlijk. Alsof de theorieen van Popper nog levensvatbaar zijn, om te huilen… Ze geloven, ook zeer aandoenlijk, dat er echte feiten bestaan en je kunt de hele discussie die je in het eerste jaar van je studie uitentreure gevoerd hebt nog eens keurig overdoen want men snapt er echt helemaal geen biet van. Toch wel erg dom.
    En zo schommelt deze discussie van het ene dieptepunt naar het andere dieptepunt.
    Soms is het daarom prettig dat jij je mond houdt en ons een volwassen gesprek laat voeren. Wij moeten natuurlijk niet altijd op de knieen zitten…

  7. “…Soms is het daarom prettig dat jij je mond houdt en ons een volwassen gesprek laat voeren….”
    Dat is dan heel erg duidelijk …
    Verder veel plezier met je hobby ….

  8. Tsjok, dat was nou weer niet aardig van mij. Ik zal er iets aan doen, ik beloof het je. Morgen zal ik, ter boetedoening, een voetreis naar de oude domstad aanvaarden, en daar iets doen dat ten goede komt aan ons beiden. Ik hoop dat jij, ondanks je duistere atheisme, ook in staat bent om het mij te vergeven. Misschien, dat lijkt me een zinvol atheistisch ritueel, en zeker de moeite waard, kun jij offeren aan de God van de atheisten, bijvoorbeeld door een kleine somme gelds over te maken voor het onderzoek naar de ziekte van Bleaucourt, dat heeft op het ogenblik nog een nijpend kastekort en dat terwijl de artsen het geld zeer hard nodig hebben om te begrijpen hoe deze lichte vorm van waanzin kan voorkomen bij mensen die over het algemeen zonder geloof in het transcendente uit de voeten kunnen en zich zelfs aan de buitenwereld weten te presenteren als volkomen gezonde creaturen, maar die, desondanks, een dwangmatige neiging om hun ongeloof voortdurend over het voetlicht te brengen,- een aandoening die gelukkig -maar alweer, er is veel geld nodig- te genezen is, zij het dat de behandeling veel geduld en inspanning vergt van de geneesheren.
    Ik hoop dat het uiteindelijk weer in orde komt tussen ons, als wij beiden van goede wille zijn, zie ik wel licht aan de horizon. Goed, dan zet ik nu vast mijn wandelschoenen bij de mat zodat ik ze morgen direct kan aantrekken. Een verre voettocht, boete doen, dat lijkt mij geen slechte zaak… houd moed!

  9. ” …op het ogenblik nog een nijpend kastekort …”
    Dat geloof ik best…de beschikbare gelden zijn namelijk allemaal opgebruikt om de noden van de vele slachtoffers behept met de symptomen van uw zwaardere ziekte te lenigen …
    Wandel maar gerust naar de domstad Utrecht en bid om een mirakel …
    Bedankt voor het gratis vertier …
    ik groet U

  10. Beste Jan Riemersma,
    Daar gaan we weer, een theoloog of filosoof bestudeert god niet, zodoende heeft een theoloog/filosoof net zo veel of weinig te zeggen over god als elk ander mens. Dat een theoloog meer mag zeggen over godsdienst, allicht, daarvoor is het een theoloog, maar een theoloog is geen godswetenschapper maar een godsDIENSTwetenschapper. Dus nogmaals: op welke grond mag een theoloog of filosoof meer zeggen over god dan een gewone sterveling? Zowel voor een theoloog als een gewone sterveling is de kennis van god even groot. Bij de studie theologie of filosofie zal een theoloog in opleiding immers geen godskennis opdoen.
    Overigens, bij wiens gratie is Dawkins de voorman van de atheisten? Is hij daarvoor verkozen/benoemd/heeft Dawkins een gebedje gedaan om hiervoor te worden benoemd/heeft Dawkins een openbaring gekregen? Ik ken diverse atheisten die het op filosofische gronden zeer hard oneens zijn met Dawkins. Dus op welke grond jij nu een nieuwe stroman neerzet van het atheisme, mij is het een raadsel.
    Tenslotte: grappig dat je begint over de dwangmatige neiging van atheisten “om hun ongeloof voortdurend over het voetlicht te brengen”. Ik vraag me hardop af waar je dat op baseert. Als ik een willekeurige boekwinkel binnenloop, dan zijn er in de regel boeken over theisme te vinden dan over atheisme. Daarnaast zie ik met regelmaat Christelijke figuren (zoals Nol in Eindhoven) in de openbare ruimte zich manifesteren die oproepen tot het komen tot religie. Heb jij ooit een vergelijkbare atheistische flagelant in het wild gezien?
    Vriendelijke groeten,
    Benach

  11. Maar beste Benach, dit is oneerlijk: mag ik nu ook alweer niet denken dat Dawkins de grote boeman is? Tjsa, grom grom, zo word de discussie wel erg onduidelijk natuurlijk, ik moet toch weten over wie ik het heb?
    Nou, ik zou zeggen: doe een nieuw voorstel, wie is dan de voorman van de nieuwe atheisten? Of is dit een soort tactiek van de verschroeide aard: sliep uit, wij zijn niet hier en wij zijn niet daar?
    En hee, je komt me toch ook niet vertellen dat de atheisten toch eigenlijk helemaal geen atheisten zijn? Houd rekening met wat ik aankan, Benach, mijn geest is oud en stoffig en al te subtiel moet het natuurlijk niet worden…
    Dat jij meer boeken over het theisme aantreft dan over het atheisme is volstrekt normaal en spreekt uit de aard der zaak: je vindt in de natuur ook altijd meer gewone planten dan planten die op deze planten woekeren.
    Wat mij verwondert is dat iemand die een studie theologie doet zich slechts beperkt tot de godsdienst- dat zijn toch slechts de antropologen en sociologen die zich daar over buigen? Volgens mij proberen theologen en filosofen wel degelijk te spreken over God en het transcendente- ik bedoel, daar zijn we onbescheiden genoeg voor. Niet van die kleine onderwerpjes, nee, wij willen het grootste, het mooiste en het meest waardevolle: mag dat niet van de atheisten? Hmmm. Altijd al gedacht dat er iets van jaloezie voor onze mooie idealen achter stak.

  12. Beste Jan,
    Ik ben niet van de gedachtepolitie dus ik bepaal niet wat u mag denken. Ik kan wel betogen dat uw positie/stellingname niet juist is vanuit mijn optiek gezien. Zodoende mag u het wel denken (immers, “elke gek zijn gebrek” luidt het spreekwoord) maar is het een onjuist denkbeeld. Dawkins treedt op de voorgrond en breekt daardoor een lans voor sommige atheisten. Echter, bijvoorbeeld de Dalai Lama is in feite ook een atheist maar treedt hiermee niet op de voorgrond.
    En kijk, daar raak je nu precies aan het punt dat een andere logmember een tijdje geleden aan je maakte: een atheist gelooft niet in een god, klaar. En wat hij daarna nog als gerig stelsel ziet als ideaal wereldbeeld (bijv. naturalisme, boeddhisme, liberalisme etc.) dat is aan hem/haar. Er is zodoende ook geen enkele voorman van het atheisme, er is geen leider. Kortom, geen verschroeide aarde, enkel het standpunt dat er geen goddelijke entiteit aanbeden wordt, maakt iemand een atheist.
    De vergelijking van je planten gaat niet op. Immers, Nederland heeft meer niet-kerkelijken (atheisten/agnosten) dan theisten. De theisten woekeren zodoende op de atheisten. De laatsten willen meestal de religieuze beleving zoveel mogelijk in de privesfeer zien (dus geen Nol in Eindhoven) en de stijging van theisme in het dagelijkse straatbeeld wordt met argusogen bekeken zodoende. Het is bijvoorbeeld opmerkelijk dat een aantal jaren geleden op mijn (niet op religieuze leest geschoeide) universiteit een groot spandoek hing van een Christelijke instantie die op mijn (hierdoor negatieve) emoties probeerde in te spelen door een spandoek op te hangen met de tekst “waarom was jouw grootvader Christen?” Dàt soort zaken zie ik nou geen enkele atheistische belangenbehartiger (is die er überhaupt?) doen, u wel?
    Ik stel voor dat u een universiteit opzoekt en daar een studie theologie gaat volgen. Daar kan menig professor u uitstekend uitleggen wat een theoloog bestudeert. Maar voor u maak ik even een uitzondering: een theoloog bestudeert godsdienst, een anthropoloog bestudeert (elementen van) een volk en een socioloog onderzoekt interacties tussen sociale groeperingen. Dat u de pretentie heeft dat bij filosofie/theologie god bestudeerd wordt, zou impliceren dat god binnen het kenbare terrein ligt en daarmee dat god ter verantwoording kan worden geroepen voor eventuele hypotheses die over hem worden gelanceerd. Ik zou zeggen: succes om die eventuele hypothese te toetsen.
    Vriendelijke groeten,
    Benach

  13. Benach, die atheisten doen me denken aan lactovegetariers die zichzelf consequent anti-yoghurt-drinkers noemen: de naam dekt de lading niet.
    En -krak!- ik wist niet dat de Dalai Lama jullie voorman is! Sta ik echt van te kijken! Nou, nu bekijk ik jullie opeens met andere ogen te bekijken. Niet dat ik het kan rijmen, maar toch.
    De rekening voor de gebroken klomp volgt per ommegaande, stuur je even een mailtje met je gironummer naar Taede?
    En studeren, nee, dat zal niet gaan: ik moet het vmbo eerst nog afmaken… nou ja, wie weet, in de toekomst: ik ben best een doorzetter, weet je?

  14. Beste Jan,
    Ik heb de Dalai Lama als VOORBEELD aangehaald, niet als VOORMAN remember. Je leest dus dingen die er niet staan. Ik denk je je vergist wat je vergelijking met lactovegetarisme betreft: de argumenten waarmee een atheist Allah afwijst, zijn dezelfde als de argumenten als waarmee hij Jahweh of de Christelijke god, of al die zesduizendzoveel goden van http://www.godchecker.com afwijst. Simpeler gezegd zou je een Christen (of een Jood of een Moslim) dan ook een particulier atheist kunnen noemen: deze wijst alle goden af, op één na. Een atheist wijst ook deze laatste af.
    Vriendelijke groeten,
    Benach

  15. Particulier atheist, prachtig! Ik moet wel zeggen dat atheisten een heel vriendelijk clubje vormen: iedereen hoort erbij. Ben je theist? Geeft niks, als particulier atheist krijg je toch nog je gratis consumptie. Pantheist? Maakt niet uit; welbeschouwd is dat atheisme. Ietsist? Geeft niets, dan ben je toch semantisch atheist. God bestaat niet maar gebeurt? Hup – een atheistische dominee.
    De term atheisme, het spijt me het te moeten zeggen, is nietszeggend. Voortaan moeten we ons weer met onze echte overtuigingen introduceren. Hallo, ik ben Simon, naast particulier atheist (Zeus bestaat niet!) ook christen: ik geloof dat God bestaat en dat mensen zijn aanwezigheid kunnen ervaren. Sjalom.

  16. Beste Simon,
    Wanneer ga je op de argumenten in plaats van een stroman op te voeren?
    Vriendelijke groeten,
    Benach

  17. Benach,
    Ik kom toch even inbreken, want Simon voert geen stroman op, maar geeft wel degelijk een argument, waarbij hij het nut van het gebruik van het begrip “atheïst” ter discussie stelt. Gezien de voorgaande discussie vind ik dat Simon een goed punt heeft.

Comments are closed.