Close

“Let us now kill Darwin…”

The ninth-century Buddhist master Lin Chi said, “If you meet the Buddha on the road, kill him.” The point is that making a master teacher into a sacred fetish misses the essence of his teaching. So let us now kill Darwin. … Science has marched on. But evolution can seem uniquely stuck on its founder. We don’t call astronomy Copernicism, nor gravity Newtonism. “Darwinism” implies an ideology adhering to one man’s dictates, like Marxism. And “isms” (capitalism, Catholicism, racism) are not science. “Darwinism” implies that biological scientists “believe in” Darwin’s “theory.” It’s as if, since 1860, scientists have just ditto-headed Darwin rather than challenging and testing his ideas, or adding vast new knowledge.

2009 is het Darwinjaar. De persoon van Darwin staat centraal. Mensen die kritisch zijn jegens Darwin of zijn theorie worden al gauw als creationisten weggezet. Webloggers vereren Darwin, en collecteren zelfs in de naam van Darwin.

Toch zijn er ook wetenschappers zelf die kritisch zijn jegens Darwin en zijn theorie. Carl Safina is daar een van. Vandaag staat in de New York Times een essay van zijn hand met als titel Darwinism must die, so that evolution can live. Het bovenstaande citaat komt uit dit essay. Lees het essay HIER. Interessant – iemand die juist oproept om Darwin niet te vergoddelijken, maar juist afstand van zijn persoon te nemen. Hij zegt zelfs dat de term “Darwinisme” een van de oorzaken is dat creationisme en ID konden onstaan, omdat het suggereert dat biologen in een ideologie geloven.

Hebben biologen de ellende van creationisme, ID en het algemene onbegrip van wat de evolutietheorie inhoudt aan zichzelf te danken? Safina lijkt iets dergelijks minstens te suggereren. Ook Maarten Keulemans doet in zijn (warrige en onbegrijpelijke) blogbijdrage vandaag iets dergelijks. En er zit iets in.

Want behalve Kenneth Miller zijn er immers amper biologen die zich uitspreken tegen het ideologisch gebruik van de evolutietheorie voor de evolutietheorie. Zelfs iemand als Jerry Coyne, die een prachtig en zeer genuanceerd boek geschreven heeft over de evolutietheorie, Why Evolution Is True, gaat in een artikel in The New Republic helemaal op de ideologische toer.

Misschien dat Safina en Keulemans overdrijven, maar er zit wel degelijk een kern van waarheid in beide stukken, hoe klein misschien ook…

16 thoughts on ““Let us now kill Darwin…”

  1. Darwinisten, bestaan die? Ik ken de term “darwinisme” uit de hoek van creationisten. In boeken over evolutie ben ik het nooit tegengekomen.

  2. Ernst Mayr – een van de grondleggers van de Moderne Synthese – was anders een vurig verdediger van de term “Darwinisme”. Zie bijvoorbeeld zijn artikel “What is Darwinism?” in One Long Argument: Charles Darwin and the genesis of Modern Evolutionary Thought (Harvard UP, 1991) en de artikelen “The Challenge of Darwinism” en “What Is Darwinism?” in Toward a New Philosophy of Biology: Observations of an Evolutionist (Harvard UP, 1988). (N.B. let ook op de ondertitel: Mayr noemt zich een “evolutionist”, ook een woord dat makkelijk ideologische connotaties met zich meebrengt).
    Ook de bioloog Jerry Coyne in zijn boek Why Evolution is True gebruikt het woord “Darwinism”, en in een voetnoot zegt hij daarover: “The modern theory of evolution is still called ‘Darwinism’, desite having gone well beyond what Darwin first proposed. … I’ll sometimes use the term ‘Darwinism’ throughout this book, but keep in mind that what I mean is ‘modern evolutionary theory'” (noot 1, p. 255).
    Ikzelf probeer het woord “Darwinisme” altijd te vermijden en spreek van “Darwiniaanse theorie” of gewoon “evolutietheorie”.

  3. Ik erger me ook al heel lang aan het gebruik van de term “Darwinisme” (en de term “evolutionisme”). Ze suggereren onterecht dat het om een ideologie gaat. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het vooral creationisten zijn die deze term(en) gebruiken en creationisme op gelijke voet willen plaatsen met Darwinisme/evolutionisme, beide als ideologie.
    Waar ik me echter nog meer aan erger, is dat sommige biologen, zelfs evolutiebiologen, deze term ook gebruiken. Mayr is bekend, maar ook Dawkins doet het, en Coyne blijkbaar ook. Waarom toch? Er is een goed alternatief, en dat is gewoon evolutie of evolutiebiologie.
    Tot slot: Coyne beargumenteert in het artikel in TNR mijns inziens heel aardig en genuanceerd waarom evolutie tout court voor heel veel (!) gelovigen moeilijk te accepteren blijft. De theoloog (Taede) en amateurtheologen (Simon en Jan) alhier staan meteen op hun achterste benen, maar een poging tot een deugdelijk weerwoord heb ik tot nu toe alleen van Simon gezien (en hij is m.i. er niet in geslaagd om Coynes centrale pointe te weerleggen). (Ik begrijp natuurlijk dat Taede druk is met andere dingen.)

  4. Wat de amateurfilosoof en hobbyatheist (hoe dit anders te noemen, het is immers, naar eigen zeggen, geen levensbeschouwing?) Bart Klink hier zegt is natuurlijk een beetje merkwaardig: ik heb toetkoert helemaal geen probleem met de evolutietheorie- allesbehalve. (En ook niet met het Darwinisme want ik geloof, sinds kort, in Wallace: de baard is mooier.)
    Zonder gekheid: ik heb problemen met de onhandige filosofische poging van Coyne om het naturalisme weer eens wat leven in te blazen. Settoet. Nog sterker: ik ben het gewoon moe om eerst -nota bene- te moeten uitleggen waarom het ondeugdelijk is. Doe zelf je huiswerk.
    Wat jij onder een deugdelijk weerwoord verstaat weet ik niet. Waarschijnlijk heb je dat dan weer niet goed gedefinieerd en snap ik niet goed wat je bedoelt- heel zorgvuldig zijn in dit leven, Bart, eerst alles definieren (en als je tijd over hebt moet je je afvragen waarom je eigenlijk alles moet definieren: deze volgorde is zeker interessant).
    Kortom, dit is de mening van de brood filosoof Jan Riemersma. -Maar ja, ‘t is ook maar een mening…

  5. Zou iemand mij kort kunnen uitleggen of links geven waarom Jerry Coyne op de ideologische tour gaat? Ik ben heel benieuwd.
    Bijvoorbeeld: hij stelt dat de mens of intelligent leven helemaal niet, zoals Miller beweert, onvermijdelijk is. Is dat een biologische conclusie of ideologie?

  6. Jan, je begaat twee fouten 1) Coyne heeft het heel nadrukkelijk niet over jouw soort godsbeeld en 2) het artikel gaat helemaal niet over naturalisme.
    Ad 1) Coyne geeft heel expliciet aan, een paar keer zelfs, dat wat hij schrijft opgaat voor het gros der gelovigen, niet voor het handjevol liberale theologen/filosofen (zoals jij) die een godsbeeld hebben dat ver af staat van dat van veruit het grootste deel van de gelovigen. Nogmaals een paar citaten dan, met mijn nadruk: “Now I am not claiming that all faith is incompatible with science and secular reason–only those faiths whose claims about the nature of the universe flatly contradict scientific observations. Pantheism and some forms of Buddhism seem to pass the test. But the vast majority of the faithful–those 90 percent of Americans who believe in a personal God, most Muslims, Jews, and Hindus, and adherents to hundreds of other faiths–fall into the “incompatible” category.” en “The reason that many liberal theologians see religion and evolution as harmonious is that they espouse a theology not only alien but unrecognizable as religion to most Americans.”
    Ad 2) Jij lijkt nogal een preoccupatie te hebben met het bestrijden van naturalisme, ook wanneer dat helemaal niet aan de orde. Coyne maakt in dit artikel slechts het punt dat het godsbeeld van veruit de meeste gelovigen strijdig is met evolutie, het is geen genuanceerd filosofisch pleidooi voor naturalisme.
    Als je Coyne wil bekritiseren, zul je dus moeten betogen dat evolutie niet strijdig is met het godsbeeld van veruit de meeste gelovigen, niet iets willen aanvallen wat hij helemaal niet betoogt.

  7. Bart Klink – sorry hoor, maar ik moet me hier in mengen (het is een dwangneurose). Coyne valt Miller en Collins aan. Twee mensen die geen enkel probleem hebben met evolutie. Hoe kun je dan zeggen dat Coyne slechts het godsbeeld van veruit de meeste gelovigen wil bestrijden, omdat dat niet samengaat met evolutie?
    Zijn Miller en Collins nu wel of niet het Gros der Gelovigen? Zo ja, dan is evolutie geen probleem en is Coyne’s artikel irrelevant. Zo nee, dan is Coyne’s artikel irrelevant.

  8. Bart Klink, je dient onderscheid te maken tussen het ‘wereldbeeld’ van Coyne en de wetenschappelijke theorieen die ten grondslag liggen aan dat wereldbeeld. Er is geen enkele wetenschappelijke theorie die zegt dat God niet kan bestaan. Je zult al die theorieen aan elkaar moeten plakken en wijzen op hun ‘onderlinge samenwerking’- maar het is de vraag of dat onderlinge verband er is.
    Ten tweede: iets wordt niet waar als iedereen het gelooft. Je dient dus alle concepeten te onderzoeken en niet ‘de bulk’ van de geloofsovertuigingen. Wat heb je daar dan mee bereikt? Je hebt zeker niet aangetoond dat religie onwaar is of dat God niet kan bestaan. -Ten derde: om aan te tonen dat het godsbeeld van de meeste mensen onwaar is heb je echt geen wetenschap nodig, dat kun je ook zo wel.
    Met andere woorden Bart, hij had zich de moeite kunnen besparen (tenzij jij er erg gelukkig van wordt, dan heeft het uiteraard nog een zeker soort nut gehad). (1) hij bewijst niet dat wetenschap bewijst dat religie onwaar is of dat God niet kan bestaan; (2) hij toont aan dat hij, net als jij, weinig idee heeft van zijn eigen gereedschap: maakt geen onderscheid tussen naturalisme en de verzameling wetenschappelijke theorieen waar over wij beschikken; (3) hij gebruikt wetenschap om er gezag aan te ontlenen, niet omdat dat effectief bijdraag aan zijn claims.
    Beste Bart, dit is een herhaling van zetten. Ik heb deze argumenten al eens eerder voor je uitgeschreven. Dat je werkelijk niets van argumenten begrijpt, dat weet ik: dat heb je aangetoond door na jaren te beweren dat Taede en ik direct op onze achterste benen staan als het over evolutie gaat. Dat is pertinent onwaar en dat zuig je uit je duim. Dat is eenvoudigweg dom.
    Je slotregels Bart, dat ik moet betogen dat hij veruit … enz.- dat is precies wat ik al die tijd gedaan heb!! -Ik kan het echt niet helpen dat jij niet goed hebt leren lezen. Wat is toch het nut van al dat stompzinnige herhalen?

  9. Simon, Collins en Miller accepteren evolutie niet tout court (zonder meer), beiden willen toch nog een goddelijk ingrijpen binnensmokkelen, waar wetenschappelijk geen enkele rechtvaardiging voor is, integendeel. Collis doet dat heel nadrukkelijk door te stellen wat moraal niet evolutionair verklaard kan worden en dus wel een goddelijke oorsprong moet hebben (wat hem de facto een ID’er maakt). Miller doet dat subtieler door God in kwantummechanische processen te laten ingrijpen en een sterke nadruk te leggen op de onvermijdelijkheid van de mens (of een mensachtig wezen). Het eerste is flauwekul (zoals je zelf ook al heb aangegeven) en het tweede is erg omstreden onder biologen en onjuist als je het mij vraag (Coyne betoogt dit ook).
    Dit is precies het punt dat Coyne maakt: het gros der gelovigen (waartoe ook Collins en Miller behoren, het Vaticaan doet dat ook) wil altijd dat goddelijke ingrijpen introduceren. Creationisten doen dat heel nadrukkelijk, Miller heel subtiel, maar hij doet het wel. Dat is de kern van het probleem!

  10. Jan, waarom dit op een herhaling van zetten dreigt uit te lopen is omdat jij m.i. niet aanvalt wat Coyne schrijft, maar wat jij wilt dat hij schrijft (een verdediging van (jouw conceptie van) naturalisme), zodat jij het gemakkelijk kunt afschieten. Ook in je laatste reactie probeer je dit weer. Ik probeer je er steeds op te wijzen dat Coyne heel nadrukkelijk niet betoogt wat jij probeert aan te vallen, en je kritiek op hem dus ongerechtvaardigd is. Jouw citaten (JR) en mijn reactie daarop (BK):
    JR: “Er is geen enkele wetenschappelijke theorie die zegt dat God niet kan bestaan.”
    BK: Dat hangt natuurlijk volledig af van wat je onder dat woord “God” verstaat. Coyne wijst erop dat je God prima zo kunt definiëren dat er geen conflict ontstaat met wetenschap (zoals jij lijkt te doen), maar hij wijst er tevens op dat veruit de meeste gelovigen niet zo’n godsdefinitie hebben, maar een die wel conflicteert met wetenschap. Dáár ontstaat het probleem en dat is zijn punt!
    JR: “Ten tweede: iets wordt niet waar als iedereen het gelooft. Je dient dus alle concepeten te onderzoeken en niet ‘de bulk’ van de geloofsovertuigingen.”
    BK: Natuurlijk waar, maar irrelevant voor Coynes punt. Coyne is helemaal niet geïnteresseerd in wat de ‘ware’ of ‘juiste’ definitie van God is (dat mogen gelovigen uitvechten, een atheïst zal lachend en/of hoofdschuddend toekijken), hij maakt slechts het punt dat de godsdefinitie van veruit de meeste gelovigen (i.e. wat zij voor waar houden) conflicteert met wetenschap. Ben jet het daar mee eens of niet?
    Dat is de oorzaak van het conflict tussen religie en wetenschap. Als alle gelovigen jouw godsdefintie zouden hanteren, was er nooit een conflict geweest. Het probleem daarmee is echter dat de meeste gelovigen vermoedelijk niets met jouw godsdefinitie kunnen.
    JR: “Je hebt zeker niet aangetoond dat religie onwaar is of dat God niet kan bestaan.”
    BK: Coyne geeft heel nadrukkelijk aan dat wetenschap niet alle religie onwaar maakt en ook niet laat zien dat alle mogelijke goden niet kunnen bestaan. Wat ik hierover denk is een andere discussie, we hadden het over het artikel van Coyne.
    JR: “Ten derde: om aan te tonen dat het godsbeeld van de meeste mensen onwaar is heb je echt geen wetenschap nodig, dat kun je ook zo wel.”
    BK: Blijkbaar is dat voor een paar miljard mensen op deze aardkloot, inclusief eminente geleerden als Miller, Collins en Dekker, niet zo vanzelfsprekend.
    JR: “(1) hij bewijst niet dat wetenschap bewijst dat [alle, BK] religie onwaar is of dat [elke, BK] God niet kan bestaan;”
    BK: Die pretentie heeft hij ook niet, zie hierboven.
    JR: “(2) hij toont aan dat hij, net als jij, weinig idee heeft van zijn eigen gereedschap: maakt geen onderscheid tussen naturalisme en de verzameling wetenschappelijke theorieen waar over wij beschikken;”
    BK: Coyne heeft het hier helemaal niet over naturalisme, zoals ik al een aantal keer eerder heb opgemerkt.
    JR: “(3) hij gebruikt wetenschap om er gezag aan te ontlenen, niet omdat dat effectief bijdraag aan zijn claims.”
    BK: Hij gebruikt wetenschap om te laten zien dat de godsdefinitie van veruit de meeste gelovigen onhoudbaar is. Wat heb jij hierop tegen?
    JR: “Dat je werkelijk niets van argumenten begrijpt, dat weet ik”
    BK: Misschien moet je eerst eens proberen om Coynes en mijn argumenten goed te lezen en die aan te vallen in plaats van op deze manier te reageren?
    BK: “dat heb je aangetoond door na jaren te beweren dat Taede en ik direct op onze achterste benen staan als het over evolutie gaat.”
    BK: Dit heb ik niet geschreven, goed lezen Jan. Ik had het hierboven (10 februari 2009 om 18:09) over de reactie op het artikel van Coyne die jij en Taede schreven op Gerts blog (hier).

  11. Bart Klink, we zijn het allang met elkaar eens: Coyne beweert niet veel meer dan dat er veel mensen zijn die een idee van God hebben dat door iedereen die zijn verstand gebruikt niet kan worden verdedigd. -Mijn kritiek (voor de aardigheid kies ik nu andere woorden, anders valt iedereen in slaap): moet dat worden opgeschreven? Is dat nieuws?
    Nogmaals, dat is al tientallen malen eerder vertoond- en beter, als ik zo vrij mag zijn. (De klassieker op dit gebied is, denk ik nog altijd, Mackie: The Miracle of Theism. (Maar ook in de klassieke oudheid werd er al heel wat afgelachen om de religiueze opvattingen van het volk)).
    (Ik heb overigens erg veel sympathie voor gelovigen en de functie van religie voor kansloze mensen, vooral in arme landen, is zeer belangrijk, zodat ik eigenlijk ook het nut van schrijfsels als die van Coyne niet inzie. Goed doorvoede wetenschappers die mensen pesten door zich voor te staan op hun enorme rationaliteit. ‘Gewone’ arme mensen hebben groot gelijk dat ze niet in de val trappen om behalve arm ook nog eens ‘rationeel’ door het leven te moeten gaan: dat zou ze niets helpen.)
    En dus, nogmaals: het wordt pas interessant als Coyne zou zeggen dat God uberhaupt niet kan bestaan. En daarvoor zou hij alle godsbeelden onder de loep moeten nemen (dat kost hem echter veel meer tijd en moeite dan hem lief is).
    De noodzaak om onderscheid te maken tussen wetenschappelijke theorieen en naturalisme krijg ik je vermoedelijk niet uitgelegd, dus dat laten we achterwege.
    Als je dit werkelijk een belangrijk artikel vond, Bart, dan zal ik je het werk van T.Doobian toezenden: hij heeft een lang artikel geschreven waarin hij bewijst dat alle kranten -althans die doorgaans door de gewone mensen worden gelezen- echt van papier gemaakt zijn en dat bijna alle wegen langer zijn dan breed. Het zijn werkelijk bijzondere inzichten die de wetenschap ons schenkt.

  12. Jan, waarom zit je zo af te geven af Coyne als je het met hem eens bent wat dit artikel betreft? Dit is wel degelijk van belang (nieuws zou ik het niet willen noemen) omdat het ingaat tegen wat heel veel intelligente mensen (Dekker, Collins, Miller enz., maar ook een eminente godsdienstfilosoof als Swinburne), wetenschappelijke organisaties en religieuze denominaties (o.a. de r-k-kerk) beweren. Het is tevens een verklaring waarom het conflict tussen wetenschap en religie blijft voortbestaan. Dit zijn allemaal mensen die niets zien in jouw extreem geabstraheerde godsbeeld, en dat kan ik goed begrijpen als ik een gelovige zou zijn.
    Dat je pas kunt beweren dat God niet bestaat als je alle godsbeelden hebt onderzocht en hebt aangetoond dat ze onhoudbaar zijn, is onzin. Je kunt namelijk altijd God zodanig definiëren dat hij wel moet bestaan, bijvoorbeeld door te zeggen Deus sive Natura (Spinoza): de natuur bestaat, God is gelijk aan de natuur, dus God bestaat. Je kunt God ook extreem vaag en abstract definiëren (zoals jij doet). Dan maak je Hem volgens mij (en ik denk dat Coyne hetzelfde zou zeggen) betekenisloos, maar dan wordt het een andere discussie.
    Wat ik een veel interessantere vraag vind, is als er zoveel gelovigen zijn (ook intelligente) met zoveel verschillende godsbeelden, hoe te bepalen wat het juiste godsbeeld is? Je stuit dan al snel op de aporie van het waarheidscriterium. Ik heb hier nog nooit een zinnig antwoord op gehoord. Gelukkig hoef ik dat als atheïst ook niet te geven, ik kan lachend en hoofdschuddend toekijken hoe gelovigen elkaar hier al millennia over in de haren vliegen zonder ook maar een stap vooruit te komen.

  13. Bart,
    Je krijgt antwoord in kreeftgang:
    I. [Je stuit dan al snel op de aporie van het waarheidscriterium. Ik heb hier nog nooit een zinnig antwoord op gehoord.] -Dat is zondermeer je eigen fout. Antwoord op deze vraag vind je in: Keith Ward, The Case For Religion, Oxford; John Hick, An Interpretation of Religion, Yale. (Zelfs Simon, de ‘amateur’-theoloog weet dat, Bart.)
    II.[Dat je pas kunt beweren dat God niet bestaat als je alle godsbeelden hebt onderzocht en hebt aangetoond dat ze onhoudbaar zijn, is onzin.] Inderdaad: voor mij geen probleem, wel voor jou: jij zegt dat alle godsbeelden waar of onwaar zijn. -Ik zal zo’n enthousiaste bewering niet snel doen. Zie: D.Z.Philips, The Meaning of Religious Beliefs is their Use, in: Peterson et al, Philosophy of Religion Selected Readings, Oxford. (Over de metafysica van waarheidsuitspraken).
    III. […dat kan ik goed begrijpen als ik een gelovige zou zijn.] Dit is een geslaagde zin, ik vind hem erg leuk. Nee, ik zie helemaal niets in Coyne, zie voorgaande afleveringen. -Als je vindt dat je over God waarheidsuitspraken kunt doen, neem dan alle godsbeelden: je wilt toch weten wat waar is? In het laboratorium zal hij deze fout niet maken, mogen we hopen?
    En nu ben ik echt weg, het is vakantie.

  14. Jan,
    I. Het boek van Hick staat als het goed is in de VU-blibliotheek, ik zal kijken of ik het kan lenen. Waar staat volgens jou de oplossing voor de aporie in dat boek (ik heb niet de tijd om het hele boek te lezen)?
    II. Ik zeg dat alle godbeelden die ik ken onwaar, onwaarschijnlijk, triviaal of betekenisloos zijn. Het boek waaraan je refereert staat helaas niet in de VU-bibliotheek.
    III Coyne doet heel expliciet uitspraken over een bepaald godsbeeld: dat van het gros der gelovigen. Dat jij daartoe niet behoort is duidelijk, maar ik snap daardoor niet waarom jij je dan zo druk maakt.

  15. Bart Klink schrijft:
    “Simon, Collins en Miller accepteren evolutie niet tout court (zonder meer), beiden willen toch nog een goddelijk ingrijpen binnensmokkelen, waar wetenschappelijk geen enkele rechtvaardiging voor is, integendeel. Collis doet dat heel nadrukkelijk door te stellen wat moraal niet evolutionair verklaard kan worden en dus wel een goddelijke oorsprong moet hebben (wat hem de facto een ID’er maakt). Miller doet dat subtieler door God in kwantummechanische processen te laten ingrijpen en een sterke nadruk te leggen op de onvermijdelijkheid van de mens (of een mensachtig wezen). Het eerste is flauwekul (zoals je zelf ook al heb aangegeven) en het tweede is erg omstreden onder biologen en onjuist als je het mij vraag (Coyne betoogt dit ook).”
    Hier lijkt Bart toch wel een punt te hebben. Bij nader toezien lijken Collins en Miller niet meer dan verkapte ID-ers. Of gaat het hier om filosofische interpretaties van de evolutietheorie? Was bvb. de evolutie tot mensachtige wezens (ingewikkelde structuren) puur toeval of onvermijdelijk? Coyne vindt dat als het eerste het geval is, religie en evolutie elkaar uitsluiten. De vraag is of je überhaupt kan vermijden dat teleologische elementen binnensluipen in een religieuze beschouwing over evolutie en geloof.

Comments are closed.

%d bloggers like this: