Buitenhof 1 januari – een kater van jewelste…

Met kromme tenen heb ik gisteren gekeken naar het debat over geloof en wetenschap in het TV-programma Buitenhof. Ik vond de discussie werkelijk ver beneden de maat. Misschien dat ik soms enigszins een heethoofd ben, maar ik heb gemeend mijn mening aan de redactie van Buitenhof te moeten melden. Zojuist heb ik derhalve de onderstaande e-mail verstuurd.

quote:
Geachte heer/mevrouw,

Gisterochtend heb ik naar de ‘aftrap’ van de serie KNAW-debatten over de verhouding tussen geloof en wetenschap in het programma Buitenhof gekeken. Ik had mij daar veel van voorgesteld. In de afgelopen weken ben ook ik benaderd door uw redactie over mijn standpunt over Intelligent Design en zijn twee leden van uw redactie aanwezig geweest bij het symposium over ID wat ik op 16 december j.l. georganiseerd heb aan de Universiteit Leiden, waar ik werkzaam ben.

Hoewel mijn verwachtingen hooggespannen waren, moet ik bekennen dat deze uitzending voor mij een fikse kater bleek te zijn. Hoewel uw redactie wetenschappers had uitgenodigd die op hun eigen natuurwetenschappelijke vakgebied ongetwijfeld autoriteiten zijn, was ik verbijsterd over het niveau van de discussie, die vaak (zoals ook Ronald Meester terecht een aantal keren opmerkte) het niveau van een ‘welles-nietes’ spelletje over feitjes nauwelijks ontsteeg. Daarbij kwam dat ik met verbijstering naar de ouderwets-positivistische opmerkingen van Duchateau en Dijkgraaf heb geluisterd. Alsof natuurwetenschappelijke kennis een weerspiegeling is van de werkelijkheid. Dat naïef-realistische wetenschapsbeeld is door wetenschapsfilosofen als Karl Popper en Thomas Kuhn volledig om zeep geholpen. Vandaag de dag laten wetenschapssociologen in het voetspoor van de socioloog Robert Merton zien hoe ook natuurwetenschap een menselijke aangelegenheid is, die grotendeels drijft op een worsteling tussen de belangen van verschillende partijen. Ook wetenschap is mensenwerk.

Ook over Intelligent Design werd ontzaglijk ongenuanceerd gesproken. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat er tijdens het symposium wat ik op 16 dec. j.l. in Leiden organiseerde genuanceerder met het onderwerp werd omgegaan dan gisteren in Buitenhof. Ik vond het een fout om Cees Dekker uit te nodigen. Hij laat zich in krantenartikelen en interviews vaak genuanceerd uit over ID, maar in discussies zoals in Buitenhof ontpopt hij zich vaak als een evangelist voor ID en door zijn vurigheid neemt hij de discussie soms over, zoals ook in Buitenhof gebeurde. Ik vond dat erg jammer.

Juist Buitenhof had zich goed geleend voor een spannende, genuanceerde discussie over ID. Hier was geen sprake van nuance, noch van spanning (behalve wellicht bij de presentator die af en toe poogde als een platoonse Demiurg enige orde in de chaos te scheppen).

Debatten, zoals die van gisteren in Buitenhof, bevorderen m.i. het reflecteren over de verhouding tussen geloof en wetenschap niet, maar zorgen ervoor dat vooroordelen (van ‘sciëntistische’ wetenschappers jegens geloof en van fundamentalistische gelovigen jegens wetenschap) bevestigt en wellicht zelfs versterkt worden. Bovendien was het jammer dat er geen theologen waren om een en ander toe te lichten. Wellicht dat de Buitenhof-redactie theologie nog altijd niet als ‘wetenschap’ erkent, hoewel het een gerespecteerd vakgebied is aan iedere klassieke universiteit?

In ieder geval werd tijdens het debat pijnlijk vaak duidelijk dat het bij de natuurwetenschappers (inclusief ID-aanhanger Dekker) ontbrak aan kennis omtrent de intellectueel-religieuze achtergrond van het ID-debat in de Verenigde Staten en dat vooroordelen (zoals Dijkgraaf die ID onjuist als ‘creationisme’ beschreef) in dat geval de boventoon gaan voeren. Hier had iemand met een goede kennis van zaken een goede inbreng kunnen hebben.

Hoewel ik het toejuich dat de verhouding tussen geloof en wetenschap eindelijk eens prominent media-aandacht krijgt, vind ik deze uitzending van Buitenhof een gemiste kans. Dat betreur ik zeer.

Met vriendelijke groet,

Taede Smedes

De opmerking over dat het “fout” was om Cees Dekker uit te nodigen, moet niet gelezen worden als een aanval op zijn persoon of op zijn denkbeelden over Intelligent Design. Ik ken Dekker als een heel sympathieke vent, daar is niets mis mee. Het is alleen dat ik een aantal malen heb meegemaakt dat hij zich bij discussies over ID heel makkelijk in de verdediging gedrukt voelt en dan maar de frontale aanval inzet. Zo’n aanval wekt dan weliswaar een heftige discussie op, zoals ook in Buitenhof gebeurde, maar in dat geval is de nuance ver te zoeken. Ik vond hem dus simpelweg niet geschikt voor een discussie die het startschot moet zijn om de verhouding tussen geloof en natuurwetenschap voor 2006 op de maatschappelijke agenda te zetten. Ronald Meester is in dat opzicht veel genuanceerder, maar die sneeuwde in het rhetorisch gekrakeel van gistermiddag vrijwel geheel onder…

Ik vond dit echt jammer. Eindelijk eens iets over ‘godsdienst & wetenschap’ op TV, krijg je dit! Echt heel, heel jammer…