Zomergasten

Prachtige televisie, dat Zomergasten. Gisteravond zag ik Jeltje van Nieuwenhoven met een fantastische Joris Luyendijk (de "Joey" van de Nederlandse journalistiek) prachtige tv maken. Een prachtig kijkje in de keuken van politiek, uitgelegd tot in de puntjes door een vakvrouw waar ik veel respect vor heb. Ik heb me werkelijk zitten afvragen wat er gebeurd zou zijn als zij het ooit tot minister president van Nederland zou hebben geschopt: de eerste vrouwelijke. Ik ben absoluut geen PvdA-fan (eigenlijk is er geen enkele politieke partij die momenteel mijn voorkeur geniet), maar ik vind haar nog sterker dan Wouter Bos, juist door haar echtheid en puurheid, haar manier om dingen in weinig woorden perfect uit te leggen met een kennis van zaken die autoriteit uitstraalt en respect oproept. Respect, diep respect.

Tegelijkertijd was het een vreemde uitzending. Want vrijwel alles wat besproken is en wat getoond is, ging over beeldvorming en perceptie. Joop Admiraal die mensen de illusie voorspiegelt dat hij tegelijkertijd zoon en moeder is. Een kunstenaar (ik ben zijn naam vergeten) die het verschil tussen werkelijkheid, foto en schilderwerk uitwist. Tony Blair die zijn publiek weet te bespelen alsof hij Jean Michel Jarre en het volk de synthesizer is. En Jeltje die alles haarfijn analyseert, de truuks blootlegt (hoewel ze niet van truuks wilde spreken)… In Zomergasten werd een beeld van Jeltje van Nieuwenhoven geschetst als de perfecte buurvrouw, een beeld waarvan je na alle retoriek en beeldvorming kunt afvragen in hoeverre dat beeld overeenkomt met de werkelijkheid. Ook in dit programma wordt een beeld geschetst, gecreeerd, gemaakt. Het is beeldvorming, en in zekere zin wordt ook ons een illusie voorgespiegeld, worden we besodemieterd waar we bijstaan.

Wat is werkelijkheid en wat is illusie? Hoe zullen we het onderscheid maken? Gisteravond werd ik weer eens  bevestigd in mijn idee dat we niet langer kunnen bepalen wat werkelijkheid is en wat illusie. Voor ons is de illusie veelal werkelijkheid. We leven in de hyperrealiteit, zoals Baudrillard heeft beschreven. We hebben ons er maar bij neer te leggen. Of niet? Ook dit, mijn stukje, is beeldvorming. Het lijkt op een fractal of een Russisch poppetje: het is een beeld van een beeld van een beeld van een beeld… Wat is werkelijkheid en wat is illusie?

Wat me na afloop opviel, was het feit dat de woorden "bedrog" of "manipulatie" tijdens de uitzending nimmer zijn gevallen!

Ja, zoals ik al zei, werkelijk briljante televisie, die mensen aan het denken zet…