Close

Kan de Partij voor de Dieren zwijgen over wat er gebeurde tijdens de demonstratie van afgelopen zaterdag?

Foto: NRC Handelsblad

Ik ben lid van de Partij voor de Dieren, dat schuif ik niet onder stoelen of banken. Ik heb op mijn weblog (zie: https://tasmedes.nl/waarom-ik-lid-werd-van-de-partij-voor-de-dieren/) en in mijn boek Thuis in de kosmos al uitvoerig uitgelegd hoe ik tot die beslissing ben gekomen. Ik denk dat de Partij voor de Dieren de enige partij is met een sterke visie die het goede leven voor allen voor ogen heeft en houdt en ook tamelijk onwillig is om daarover te onderhandelen. Die principiële houding siert deze partij, ze gaan niet mee met het opportunisme dat zoveel van onze hedendaagse politiek kleurt. Daar houd ik van. Daar kan ik me in vinden.

Maar de afgelopen dagen heb ik toch een wat wrang gevoel gekregen, mede naar aanleiding van de demonstratie in Amsterdam, waarbij allerlei linkse groeperingen aan deelnamen, en waar – naar aanleiding van de Provinciale Statenverkiezingen – door sommigen werd opgeroepen tot geweld tegen Thierry Baudet. Eén van de actievoerders scandeerde namelijk:
‘Als je Thierry dood wil schieten zeg dan paf!’ Veel politieke partijen hebben zich van deze oproep gedistantieerd, hoezeer ze ook walgen van de uitspraken van Baudet. Maar bij ‘mijn eigen’ Partij voor de Dieren bleef het stil. En juist van hen zou ik graag een reactie krijgen. Waarom? Ik zal het proberen uit te leggen.

Leuzen tijdens de demonstratie. Foto: ANP / Omroep Gelderland

Op Twitter kreeg ik verschillende reacties zoals dat iemand zich toch niet verantwoordelijk hoeft te voelen voor wat één of enkele actievoerders roepen. Enerzijds is dat natuurlijk zo. Een demonstratie bestaat uit een verzameling individuen. Je kunt een demonstratie beschouwen als een kruiwagen vol springende kikkers. Ze springen in de kruiwagen alle kanten op, maar samen bewegen ze zich ergens naartoe. Of denk aan een kolonie mieren: afzonderlijke mieren lopen lukraak alle kanten op, maar samen bouwen ze aan hun kolonie. Ze hebben dus in zekere zin – bij dieren metaforisch weliswaar – een gezamenlijk doel voor ogen, maar handelen allemaal als losse individuen, met hun eigen verantwoordelijkheid en individuele vrijheid.

Anderzijds zijn linkse bewegingen ook van oudsher kritisch gekant tegen ‘systemisch geweld’, dus geweld – in de breedste zin van het woord – dat door het systeem wordt gepleegd en waar bepaalde werknemers slechts een onderdeel van zijn. Denk aan het kapitalisme of de systemische uitsluiting van vrouwen en gekleurde medemensen. Er wordt dan gezegd dat een ieder van ons die deelneemt aan dit systeem verantwoordelijk is voor het in stand houden ervan. Om een bewustzijnsverandering te bewerkstelligen, wordt dan vaak een beroep gedaan op het geweten van het individu. Ik word persoonlijk aangesproken op mijn verantwoordelijkheid als onderdeel van het systeem. Niet dat ik als eenling het systeem kan veranderen, maar – zo is de gedachte – als er maar genoeg eenlingen hun gedrag en manier van denken veranderen, dan kan dit wel degelijk tot een verandering aanleiding geven.

Dus op sommige momenten worden we aangesproken op onze individuele vrijheid en worden we opgeroepen onze individuele verantwoordelijkheid te nemen als onderdeel van een geheel. Maar op andere momenten – zoals bij die demonstratie – wordt juist gezegd dat de eenling géén verantwoordelijkheid heeft voor het geheel. Hoe zit dat?

De worsteling waar ik mee zit is deze: is een demonstratie een geheel of niet? Er werd in de media op gehamerd dat het scanderen van de leus om Thierry Baudet neer te ‘paffen’ niet werd gecorrigeerd door anderen in de demonstratie. En dat is begrijpelijk vanuit de gedachte dat de anderen zich niet verantwoordelijk voelen voor wat de enkeling doet. Je kunt al meelopend meewarig met je hoofd schudden over zo’n idioot. Dat is een begrijpelijke reactie vanuit het individualisme dat binnen het linkse gedachtengoed zit.

Maar het wringt als dat individualisme als excuus wordt gebruikt om de verantwoordelijkheid van de enkeling voor het collectief te ontwijken. Vooral omdat linkse bewegingen altijd vooraan staan als het gaat om het aanspreken van de enkeling als onderdeel van een collectief. Ik bespeur dus een spanning, die wellicht zelfs een een inconsistentie genoemd kan worden. Enerzijds de vrijheid van het individu benadrukken ten opzichte van het collectief, maar anderzijds andere individuen verantwoordelijk stellen voor de handelingen van het collectief.

Daar komt nog wat bij. De afgelopen dagen is namelijk duidelijk geworden dat de AIVD ook extreem-links scherp in de gaten houdt. We weten dat binnen extreem-rechtse kringen een geweldspotentieel zit. Linkse bewegingen roepen vaak op tot vrede en gerechtigheid, maar ook binnen extreem-linkse groeperingen blijkt een geweldspotentieel te zitten, zij het minder dan bij extreem-rechts. Een voorbeeld zijn de extreem-linkse dierenrechtenactivisten, die er soms niet voor terugdeinzen medemensen moedwillig in gevaar te brengen omwille van de vrijheid van dieren.

Ook denk ik even aan de verschillende blogbijdragen van de historicus Luther Zevenbergen, over (ironisch!) de extreem-rechtse wortels  van sommige dierenrechtenbewegingen. (Zie zijn blog over de discussie over het verbod op rituele slacht: http://lutherzevenbergen.nl/2016/09/bloedbeschuldiging-de-antisemitische-roots-van-het-verdoofd-slachten-debat/,   en de band tussen nazisme en dierenrechten: http://lutherzevenbergen.nl/2018/03/de-moeizame-band-van-de-dierenrechtenbeweging-met-extreem-rechts/). Luthers blogbijdragen zijn duidelijk gericht tegen de Partij voor de Dieren, en ik moet ook toegeven dat ze soms aanschurken tegen Godwin-drogredenen. Bovendien: dat er historisch gesproken een connectie is tussen bijvoorbeeld nazisme en oproepen tot een verbod op ritueel slachten wil toch niet zeggen dat een hedendaagse oproep tot een verbod op ritueel slachten betekent dat de voorstanders van zo’n verbod een nazistische agenda hebben? Zevenberg lijkt een strategie te hanteren die in het Engels poisoning the well wordt genoemd. Hoe dan ook is het denk ik wijs om Zevenbergs artikelen serieus te nemen, vooral ons waakzaam te houden hoe ook oproepen tot vrijheid en gerechtigheid uiteindelijk zelf om kunnen slaan in een gewelddadige en onderdrukkend systeem!

Wat wil ik met die vorige twee alinea’s duidelijk maken? Dat we de ogen er niet voor moeten sluiten dat ook linkse bewegingen een geweldspotentieel in zich dragen en dat er ook historisch gesproken nog wel wat problematische kanten zitten aan links dierenrechtenactivisme. En nu is daar die ene activist die, misschien ludiek bedoeld maar we weten ondertussen maar al te goed dat woorden ook effect kunnen hebben, een oproep doet om Baudet af te ‘paffen’. En misschien was die ene activist niet alleen. Hoe dan ook is die ene activist wel symbool geworden voor de demonstratie als geheel en dat straalt hoe dan ook af op linkse bewegingen die aan die demonstratie deelnamen. Een tegengeluid geven is dan geen overbodige luxe.

Afsluitend: ik kan me goed voorstellen dat de Partij voor de Dieren helemaal geen behoefte voelt om zich te distantiëren van de uitspraken tegen Baudet. Ze zijn immers niet verantwoordelijk voor die uitspraken die door verschillende individuen geuit zijn. Anderzijds vind ik dat de PvdD zuiver zou handelen als ze zich wél verantwoordelijk zou voelen voor het collectief waar ze op het moment van de demonstratie deel van uitmaakte, ook en misschien wel vooral omdat ze zelf helemaal geen deel had aan die oproep tot geweld jegens Baudet. Als ze leden van een collectief aanspreekt op hun persoonlijke verantwoordelijkheid voor dat collectief, zou ze in mijn ogen ook de hand in eigen boezem moeten steken en haar eigen persoonlijke verantwoordelijkheid voor het collectief (d.i. de demontratie) serieus moeten nemen.

De Partij voor de Dieren hamert vaak op transparantie in de politiek. Ze zou echter zelf transparant en dus zuiver handelen als ze een expliciet standpunt zou innemen tegenover het gewelddadige potentieel dat er óók in extreem-linkse kringen zit.

7 thoughts on “Kan de Partij voor de Dieren zwijgen over wat er gebeurde tijdens de demonstratie van afgelopen zaterdag?

  1. Beste Taede,
    Hoewel geen lid noch sympathisanf van de Partij voor de Dieren ( anders dan jij vind ik een enkel idealistische positie in de politiek niet stroken met de aard van politiek, nl. besturen) ben ik het volledig eens met je stellingname. Wat ik wel mis is een antwoord op de vraag of de PvdD op de een of andere wijze (diezelfde vraag geldt voor alle politieke partijen in Nederland) betrokken was in de organisatie van de demonstratie dan wel duidelijk gecommitteerd als partij. In dat geval maak je m.i. deel uit van, in jouw taal, de kruiwagen en ben je mede verantwoordelijk voor publieke uitspraken van deelnemers en is afstand nemen des te dringender. In de publieke opinie blijft je naam anders geassocieerd met de blonde jonge vrouw met monddoek die iets uit haar mond liet vallen dat ergens uit een onpeilbare diepte kwam.

  2. Taede, wat jij ervaart wordt goed beschreven door Naomi Ellemers in haar boek: Morality and the Regulation of Social Behavior. dat ik nu aan het lezen ben.
    Heel kort: het grensoverschrijdend gedrag van de groep waartoe je jezelf rekent, ervaar je als een bedreiging van je eigen (morele) identiteit. Mensen willen bij een groep horen waarvan ze de morele waarden accepteren. Als die groep moreel laakbaar handelt, heeft dat effect op je eigen identiteit. Daardoor voel je nu stress.
    Ik schrijf zo even voor de vuist weg, uit het hoofd, zonder citaten. ik heb het boek nog niet uit, maar voor mij is het nu al bijzonder leerzaam. De moeite waard om over te bloggen.
    Overigens wat een lang verhaal dit blog. moet korter kunnen.

  3. Hoi Gert,

    Ik ga eens naar dat boek kijken, klinkt interessant. Het klopt wellicht wat je zegt, dat van die stress en de eigen identiteit. Het probleem zit hem er ook in dat er vanuit linkse hoek met allerlei tu quoques wordt gereageerd en vooral linkse mensen vinden dat het vergrootglas teveel op de uitwassen in de linkse hoek wordt gelegd. Dat getuigt van weinig zelfkritisch inzicht. Ik zou willen dat juist vanwege hun kritische houding naar allerlei aspecten van onze hedendaagse samenleving nu ook zelfkritisch zou worden gereageerd op onwenselijk gedrag binnen het eigen linkse kamp. En dat lijkt ten enenmale te ontbreken. Ik ben gisteren op Twitter flink onder vuur genomen vanuit linkse hoek (opvallend genoeg vooral door vrouwen, die nogal hooghartig reageerden en vooral beledigend in plaats van argumenterend), wat me uitermate bevreemdt.

    Wat betreft de lengte van mijn blogbijdrage: ik blog niet zo vaak meer (weinig tijd), maar schrijf wel langere, diepgravender teksten, ofschoon ik het probeer op een zodanige manier te doen dat ze “scanbaar” zijn. Het stuk gisteren was nogal genuanceerd en daarbij moest ik veel uitleggen. Ook lijkt de tekst heel lang (hij was amper 2 a4tjes) vanwege de layout van mijn website. Maar goed, ik zal inderdaad proberen in het vervolg wat korter te zijn, en ingewikkelde kwesties wellicht te verdelen in meerdere blogbijdragen.

  4. Taede, ik ben lid van dezelfde club, maar ik voel zelf niet een sterke groepsbinding voor welke groep dan ook. Toch is mij wel iets dergelijks overkomen als jij nu. Ik was altijd een enthousiast lezer en volger van Frans de Waal (moraal, empathie, diergedrag, evolutie). Ik kreeg echter een grote dreun toen ik ontdekte dat hij een drogreden gebruikte om het eten van vlees te verdedigen: de ‘Naturalistic fallacy’ of: the ‘Appeal to Nature’ fallacy. NB op tv. Ik heb het fragment eruit geknipt en op youtube gezet omdat het zo onwaarschijnlijk voor een persoon van zijn wetenschappelijke status en morele reputatie is (misschien wel vergelijkbaar met een oproep tot moord):

  5. Taede, aangezien je mijn artikelen aanhaalt even een paar opmerkingen.

    Allereerst, je belangrijkste punt dat de PvdD niet reageerde op het voorval tijdens de demonstratie. Ik was al verbaast dat ze er weer bij waren, aangezien ze vorig jaar, nogal demonstratief, afhaakte omdat het thema ‘geen fascisten in de raad’ (bedoeld werd Forum) was. Daar was toen veel kritiek op, omdat de PvdD hierdoor naliet zich uit te spreken over racisme, juist op het moment dat het nodig was.
    Mijn standpunt toen, sloot aan bij de analyse die ik in mijn blogartikelen heb gemaakt: de PvdD probeert zich zoveel mogelijk apolitiek op te stellen. Ze nemen ferme standpunten in over dieren en milieu, maar bij andere issues lopen ze altijd over eieren. Ze willen een brede beweging zijn. Als ze zich te links (of te rechts) opstellen zullen ze een deel van de achterban vervreemden.
    Toen ik jouw opmerkingen op Twitter zag was ik dan ook verbaast, want het niet uitspreken over een extreem-linkse demonstrant die een ‘ludieke’ geweldsoproep doet, staat op het eerste gezicht haaks op het niet of zwak uitspreken tegen racisme.
    Maar eigenlijk is dit hetzelfde: de partij stelt zich ook hier apolitiek op. Niet te veel lawaai maken als het niet over dier&milieu gaat, lijkt het devies.

    Dan nog even over die demonstrante zelf. Het is eigenlijk veel minder betekenend dan je lijkt te suggereren. Zonder de camera erbij hadden misschien 10 mensen het gehoord. Het viraal gaande filmpje heeft het voorval groot gemaakt. En dan is het belangrijk nog te wijzen op de maker van het filmpje. Zie dit draadje.
    https://twitter.com/Luther7bergen/status/1109873319376011265
    De man mopperde een week ervoor over de framing van Churchtown door links. En toevallig heeft hij een week later dit filmpje. Hij is verder iemand met extreem-rechtse sympathieën. Ik heb een sterk vermoeden dat hij die dag echt op jacht is gegaan naar een foute uitspraak. Dat velen de leuze slaakten is op het filmpje niet te zien en is alleen bekend door zijn claim. Niet erg geloofwaardig dus. Want waarom heeft hij het dan niet gefilmd.

    To slot, (het wordt een lange reactie.)
    Je zegt dat mijn blogartikel specifiek op PvdD gericht is. Je bent niet de eerste die dat zegt, maar ik denk niet dat het zo is. Ik besteed ook veel aandacht aan de Vlaamse dierenrechtenorganisatie Gaia, waarvan ik vind dat ze met hetzelfde euvel kampen als de PvdD. En ik wil ook vooral een tendens schetsen. Ik zie de PvdD niet perse als een foute partij, maar ik vind dat ze door die apolitieke houding aan te nemen zichzelf kwetsbaar maken voor infiltratie van extreem-rechts. Zowel wb mensen als ideeën. Maar het gaat niet specifiek over de PvdD, maar over de dierenrechtenwereld an sich. Ik laat ook andere groepen zien en ook vb. van groepen die het naar mijn smaak beter aanpakken.
    Poisening the well vind ik dan ook niet terecht.

Comments are closed.

%d bloggers liken dit: